Yumurtalık kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Yumurtalık kanseri nedir?

Bu sayfa, yumurtalığın yüzeyini örten dokuda başlayan yumurtalık kanserini (epitelyal tür) anlatır. Yumurtalık tüpünde ve karın zarında başlayan bazı kanserler aynı dokudan gelişir ve aynı yolla tedavi edilir.

Yumurtalıklar, leğen kemiği boşluğunda rahmin iki yanında duran, badem büyüklüğünde iki organdır. Yumurta hücrelerini ve kadınlık hormonlarını üretirler.

Ulusal Kanser Enstitüsü’nün saydığı risk etkenleri şunlardır: annede, kız kardeşte ya da kızda yumurtalık kanseri bulunması, BRCA1 ya da BRCA2 genlerinde kalıtsal değişiklik, Lynch sendromu gibi kalıtsal durumlar, endometriozis, menopoz sonrası hormon tedavisi, fazla kilo, uzun boy ve ileri yaş. Yumurtalık kanserlerinin yaklaşık %20’si kalıtsaldır.

Yumurtalık kanserinin belirtileri nelerdir?

Hastalık erken dönemde belirti vermeyebilir; belirtiler ortaya çıktığında kanser çoğu zaman ilerlemiş olur. Görülebilecek belirtiler:

• Karında ya da kasıkta ağrı, şişlik veya baskı hissi
• Ani ya da sık idrara çıkma isteği
• Yemek yemekte zorlanma ya da çabuk doyma
• Leğen kemiği bölgesinde ele gelen kitle
• Gaz, şişkinlik ya da kabızlık

Bu şikâyetler başka hastalıklarda da görülebilir. Kötüleşiyor ya da kendiliğinden geçmiyorsa hekiminize başvurun.

Yumurtalık kanseri nasıl tedavi edilir?

Hastaların çoğu, tümörün olabildiğince çıkarıldığı bir ameliyat geçirir. Ulusal Kanser Enstitüsü’nün hasta bilgilendirmesine göre başlıca tedaviler şunlardır:

• Ameliyat: Rahmin, yumurtalıkların ve tüplerin, karın içindeki yağlı örtünün (omentum) ve gerekirse lenf bezlerinin çıkarılması.
• Kemoterapi: Damardan ya da ince bir boruyla doğrudan karın boşluğuna verilebilir. Genellikle birden fazla ilaç birlikte kullanılır.
• Hedefe yönelik ilaçlar: Tümörün yeni damar oluşturmasını engelleyen bevasizumab ve DNA onarımını engelleyen PARP baskılayıcıları (olaparib, rukaparib, niraparib) gibi.

Radyoterapi ve bağışıklık tedavisi yumurtalık kanserinde klinik çalışmalarda araştırılmaktadır.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, ameliyat ve kemoterapi sürecinde yaşam kalitesini desteklemeye ve bazı şikâyetleri hafifletmeye yardımcı olabilir; ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’nin aktardığı kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yaklaşımlar belirtilerin kontrolüne ve kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardım eder.

• Yaşam kalitesi: Kemoterapisi bitmiş kadınlarla yapılan bir çalışmada kırmızı ginseng alanlarda duygusal iyilik hâli daha iyi bulunmuş, gündüz uykululuğu düzelmiştir.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi tedavi sırasındaki yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu, kemoterapi sırasında zencefilin bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini söyler; Ulusal Kanser Enstitüsü de zencefilli yiyecek ve içeceklerin bulantıyı hafifletebileceğini belirtir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Hekim, hangi ürünün tedavinizle uyumlu olduğunu kullandığınız kemoterapi ve hedefe yönelik ilaçları bilerek belirler; içeriği belli ve ruhsatlı ürünleri seçer.
• Etkileşim kontrolü: Hekim, kullandığınız her ürünün kanser ilaçlarınızla uyumunu değerlendirir; sarı kantaron, antioksidan takviyeleri ve zerdeçal takviyesi gibi ürünler bu değerlendirmede ayrıca ele alınır.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekim raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir; mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar ve bu planı tedavi boyunca gözden geçirir.

ASCO–SIO 2024 kılavuzu 113 rastgele kontrollü çalışmayı değerlendirmiş ve onkolojik tedavi sürerken yorgunluğu hafifletmek için Amerikan ginsengini önerebileceğini belirtmiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Fitoterapinin ne olduğu: Fitoterapi nedir?

Yumurtalık kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Yumurtalık kanserli kadınlarla yapılan çalışmalarda kırmızı ginseng ve ökse otu, yaşam kalitesi açısından olumlu sonuçlar vermiştir. Bitkilerin kanser alanındaki değerine bir örnek de paklitakseldir: Pasifik porsuk ağacının kabuğundan elde edilen bir maddeden geliştirilmiş, ABD’de 1992’de yumurtalık kanseri için onay almıştır; bugün yarı sentetik yolla üretilir.

Kırmızı ginseng

Kemoterapisi bitmiş 30 kadın üç ay boyunca ya kırmızı ginseng ya da etkisiz bir hap almıştır. Ginseng grubunda duygusal iyilik hâli daha iyi bulunmuş; yorgunluk, bulantı, nefes darlığı ve kaygı azalmış, gündüz uykululuğu düzelmiştir. Yan etkiler iki grupta benzerdir.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Ökse otu

Avrupa’da kanser hastalarına ökse otu özütü sık reçete edilir; özüt genellikle deri altına iğneyle verilir. Meme, yumurtalık ve akciğer kanserli 233 hastanın katıldığı bir çalışmada (71’i yumurtalık kanserli), kemoterapiyle birlikte ökse otu alan grupta yaşam kalitesi daha iyi bulunmuş ve kemoterapiye bağlı yan etkiler daha az görülmüştür.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Ulusal Kanser Enstitüsü’nün özetlediği derlemelerde çalışmaların çoğunda yaşam kalitesinde iyileşme bildirilmiştir; 26 rastgele kontrollü çalışmayı inceleyen bir derlemede bu çalışmaların 22’si olumlu sonuç vermiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından tedavinize uygun olanlar arasından seçilir. Bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta emilimini, işlenmesini ya da atılmasını değiştirebildiği için seçim ilaçlarınıza göre yapılır.

Hekiminizin bu değerlendirmede ele aldığı başlıca noktalar:

• Sarı kantaron: Kanser ilaçlarının etkisini azaltabildiği için bu dönemde plana alınmaz.
• Antioksidan takviyeleri: Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında kullanımı, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Yeşil çay: İçecek olarak tüketilebilir; tablet ya da kapsül biçimindeki ekstresi hekimle değerlendirilir.
• Zerdeçal takviyesi: Kanamayı ve bazı kemoterapi ilaçlarının etkisini değiştirebildiği için kemoterapi şemanıza göre değerlendirilir.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kimler dikkat etmeli?

• Kemoterapi sırasında antioksidan takviyeleri ve bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Yeşil çayın ve zerdeçalın tablet ya da kapsül biçimleri hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bir bitkisel ürüne ya da takviyeye başlamayı düşündüğünüzde, başlamadan önce başvurabilirsiniz. Görüşmede raporlarınız, tahlil sonuçlarınız ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilir; yorgunluk, bulantı ya da uyku gibi şikâyetleriniz için tedavinizle uyumlu seçenekler konuşulur. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Beslenme de görüşmenin konusudur. Onkolojik tedavi sırasında bazı kişilerin daha fazla protein ve enerjiye ihtiyacı olur; kemoterapi sırasında yiyeceklerin temiz hazırlanması ve doğru saklanması önem taşır. Ayrıntı: Kanser hastası ne yemeli

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu