Kanser hastası ne yemeli?

Kanser hastası ne yemeli?

Kanser hastası, protein ve kalorisi yeterli, çeşitli bir beslenmeyle tedavi sürecinde gücünü korumaya çalışmalıdır. Kanser hastalarının sağlıklı kişilere göre daha fazla et, balık, yumurta, süt ürünü, yağ ve bitkisel protein tüketmesi gerekebilir.

Ek protein ve kalori, tedavinin yan etkilerine dayanmayı, yetersiz beslenmeyi önlemeyi ve yaşam kalitesini korumayı kolaylaştırır. İyi beslenen hastalar kendini daha güçlü hisseder, kilosunu korur ve yan etkileri daha iyi tolere eder.

Kanserli kişiler için iyi beslenme, sağlıklı kişiler için önerilenden farklı olabilir; size uygun planı bir diyetisyen hazırlayabilir.

Kanser hastası ne yememeli?

Bağışıklık düşükken çiğ ve az pişmiş yiyecekler yerine iyi pişmiş, taze ve temiz yiyecekler tercih edilir; bazı kanser tedavileri, yiyeceklerden geçen hastalıklara yakalanmayı kolaylaştırır.

Ulusal Kanser Enstitüsü bu dönemde şunlardan kaçınılmasını önerir:

• Çiğ balık ve kabuklu deniz ürünleri (suşi, çiğ istiridye gibi)
• Kabuklu ve kavrulmuş olmayan çiğ kuruyemiş
• Küf belirtisi olan yiyecekler ve küflü peynirler
• Son kullanma tarihi geçmiş yiyecek, sos ve içecekler
• Açıkta satılan yiyecekler; açık büfe ve salata barları
• Oda sıcaklığında iki saatten uzun kalmış, bozulabilen yiyecekler
• Buzdolabında üç günden uzun kalmış artıklar ve pirinç içeren artıklar
• Suyla kolay temizlenemeyen meyveler (çilek, üzüm gibi)

ESPEN, kanıta dayanmayan ve kalori kısıtlayan diyetler yerine yeterli ve çeşitli beslenmeyi önerir; vitamin ve minerallerin yüksek dozlu takviyeler yerine günlük ihtiyaç kadar alınmasını önerir.

Greyfurt ve turunç gibi benzeri meyveler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşir. Ayrıntı: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kemoterapi sırasında nasıl beslenmeli?

Kemoterapi sırasında amaç, iyi hissettiğiniz zamanlarda protein ve kaloriyi artırmak, kötü günlerde ise yiyebildiğinizi yemektir. Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre iyi ve kötü günler olması olağandır.

Kemoterapi ilaçları ağızdaki ve sindirim sistemindeki hızlı çoğalan hücreleri de etkileyebilir. Bu yüzden iştahsızlık, bulantı, kabızlık, ishal, ağız kuruluğu, ağız yaraları, tat değişikliği ve çabuk doyma görülebilir.

Kemoterapi akyuvar denen savunma hücrelerini azaltabildiği için yiyeceklerin güvenli hazırlanması bu dönemde özellikle önemlidir.

Ulusal Kanser Enstitüsü’nün önerileri:

• İştahınızın en açık olduğu öğünde daha fazla yiyin.
• Birkaç yiyecekten başka bir şey yiyemiyorsanız, daha fazlasını yiyebilene kadar onları yiyin.
• Hiç yiyemediğiniz günler olursa endişelenmeyin; iki günden uzun sürerse hekiminize söyleyin.
• Bol sıvı için; yiyemediğiniz günlerde bu daha da önemlidir.

Bulantıda zencefil çayı gibi zencefilli içecekler, soğuk yiyecekler, kuru ekmek ve sade makarna gibi yavan yiyecekler iyi gelebilir. Diğer belirtiler için: Kanserde belirtilere bitkisel destek

Bağışıklık düşükken yiyecekler nasıl hazırlanmalı?

Elleri, bıçakları ve tezgâhı sık yıkamak, yiyecekleri iyi pişirmek ve uygun sıcaklıkta saklamak gerekir. Ulusal Kanser Enstitüsü’nün önerdiği adımlar:

1. Sıcak yiyecekleri sıcak, soğuk yiyecekleri soğuk tutun; artıkları hemen buzdolabına koyun.
2. Çiğ meyve ve sebzeleri, kabuklu olanlar dahil, kesmeden önce fırça ve suyla yıkayın.
3. Et, tavuk ve balığa her dokunduğunuzda ellerinizi yıkayın; et ve sebze için ayrı kesme tahtası kullanın.
4. Dondurulmuş eti buzdolabında ya da mikrodalgada çözün, tezgâhta bırakmayın.
5. Eti içinde pembe kalmayacak, yumurtayı sarısı katılaşacak kadar pişirin.
6. Meyve suyu, yumurta ve süt ürünlerinin pastörize olmasına dikkat edin.

Kilo kaybı olursa ne yapılmalı?

Kilo kaybı başladığında hekiminize ya da diyetisyeninize hemen söyleyin. Kanser ve tedavisi iştahı azaltabilir, çabuk doyurabilir, tat ve kokuyu değiştirebilir; iştahsızlık yetersiz beslenmenin başlıca nedenidir.

Ulusal Kanser Enstitüsü şunları önerir:

• Öğüne protein yönünden zengin yiyeceklerle başlayın; yemeklere protein ve kalori ekleyin.
• Sıvıların çoğunu öğün arasında için; öğünde yalnızca birkaç yudum alın.
• Katı yemek istemediğinizde meyveli süt, meyve suyu ya da çorba deneyin.
• Günde beş altı küçük öğün yiyin; sevdiğiniz yiyeceklerden hazır tutun.
• Size uygun bir fiziksel etkinlik iştahı artırmaya yardım edebilir.

ESPEN, beslenmesi bozulan ya da bozulma riski olan hastalarda diyet danışmanlığını, yemeyi zorlaştıran şikâyetlerin tedavisini ve gerekirse ağızdan beslenme desteğini önerir. Radyoterapi sırasında da, özellikle baş-boyun, göğüs ve sindirim sistemi ışınlanıyorsa, kişiye özel beslenme danışmanlığıyla yeterli beslenmenin sağlanmasını ve tedaviye ara verilmemesini önerir.

Yemek yeterli olmazsa hekiminiz tüple ya da damardan beslenmeyi ya da iştah açıcı ilaçları önerebilir.

Şeker kanseri besler mi? Kanseri aç bırakan bir diyet var mı?

Şeker yemenin kanseri kötüleştirdiği gösterilmemiştir. Kanser hücreleri normal hücrelerden daha fazla şeker kullansa da şeker yemenin kanseri büyüttüğünü ya da şekeri bırakmanın kanseri küçülttüğünü gösteren bir çalışma yoktur.

Kanseri “aç bırakarak” etkisiz hâle getiren bir diyet de yoktur. ESPEN’e göre kanseri iyileştirdiği ya da geri gelmesini önlediği bilinen bir diyet yoktur; ketojenik diyetin kanser hastalarında yararını gösteren klinik çalışma bulunmaz ve kemoterapi sırasında oruç ya da açlık uygulaması önerilmez.

Yeterli ve çeşitli beslenme ise kalori, protein ve vitamin ihtiyacınızı karşılayarak tedavi boyunca gücünüzü korumanıza yardımcı olur.

Bitkiler, çaylar ve takviyeler beslenmede nerede durur?

Yemeklerdeki baharatlar ve içilen çay gibi gıdalardaki bitkiler kullanılmaya devam edilebilir. Bitkisel ilaçlar ise yemekte kullanılan bitkilerden daha güçlüdür.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez.

Antioksidanları almanın önerilen yolu meyve ve sebze yemektir; antioksidan takviyeleri tedavi sırasında çoğu zaman önerilmez. Bitkilerdeki yararlı bileşenleri de hap yerine yiyeceklerden almak tercih edilir.

Bazı bitkisel takviyeler ve yüksek dozlu bazı vitamin ve mineraller kanser için verilen tedavinin etkisini değiştirebildiği için ürün seçimi hekimle yapılır. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz kullandığınız ilaçları ve tahlillerinizi değerlendirerek mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu

Kimler dikkat etmeli?

• Kemoterapi sırasında ve bağışıklığınız düşükken iyice pişmiş et, balık ve yumurta ile pastörize süt ve meyve suyu tercih edilir.
• Greyfurt ve turunç bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebildiği için hekiminiz bunları ilacınıza göre değerlendirir.
• Yüksek dozda vitamin, mineral ya da bitkisel takviyeler fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.