Kısaca
- Bir çalışmada berberin, kolon polipleri alındıktan sonra yeniden polip oluşma riskini azaltmıştır.
- Yağlı karaciğer hastalığında berberinin karaciğer enzimlerini ve insülin duyarlılığını düzelttiği bildirildi.
- Fitoterapi sertifikalı hekim, size uygun desteği tedavinizle uyumlu biçimde planlar.
Bu sayfada
Berberin nedir?
Berberin bir bitki değil, kadın tuzluğu (Berberis) gibi bazı bitkilerde bulunan bir bitki maddesidir (alkaloit). Çin altın ipliği (Coptis), altın mühür (goldenseal), ağaç zerdeçalı ve Oregon üzümü de berberin içeren bitkiler arasındadır.
Berberin, Çin’de Coptis kökünden ve Phellodendron bitkisinden elde edilir ve tip 2 diyabet, kan yağı yüksekliği ve yüksek tansiyonda tamamlayıcı olarak sık kullanılır.
Berberin takviyeleri bugün en çok kalp-damar sağlığı, kolesterol yüksekliği ve şeker hastalığı için kullanılır.
Berberinin faydaları nelerdir? Araştırmalar ne gösteriyor?
Berberin en çok kan şekeri ve kan yağları için araştırılmıştır; rastgele kontrollü çalışmaları birleştiren analizler bu iki konuda olumlu sonuçlar göstermektedir.
| Ne için araştırıldı | Araştırmalar ne gösteriyor? | Kanıt türü |
|---|---|---|
| Tip 2 diyabette kan şekeri | Açlık ve tokluk kan şekerini ve HbA1c’yi düşürdü; tek başına ya da şeker ilaçlarına ek olarak | Meta-analiz |
| Kan yağları (kolesterol, trigliserit) | Toplam kolesterol, LDL ve trigliserit düştü | Meta-analiz |
| Yüksek tansiyon | Yaşam tarzı değişikliğine ya da tansiyon ilacına ek olarak tansiyonu düşürme eğilimi gösterdi | Meta-analiz |
| Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer | Karaciğer enzimleri, kan yağları ve insülin duyarlılığı düzeldi | Meta-analiz |
| Kolon polipi alındıktan sonra yeniden polip oluşması | Yeniden polip görülme riski azaldı | Rastgele kontrollü çalışma |
| Polikistik over sendromu, huzursuz bağırsak sendromu | Ön veriler olumlu | Küçük insan çalışmaları |
Kan şekerinde berberin
Tip 2 diyabetli 3.048 hastayı kapsayan 37 rastgele kontrollü çalışmanın birleştirildiği 2022 tarihli analizde berberin açlık kan şekerini, yemek sonrası kan şekerini ve HbA1c’yi düşürmüştür. Berberin tek başına ya da şeker ilaçlarıyla birlikte kullanıldığında yan etki ve kan şekeri düşmesi sıklığını artırmamıştır.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Elli çalışmayı (4.150 kişi) birleştiren 2024 tarihli bir analizde de berberin tek başına kan şekerini ve kan yağlarını düşürmüş; şeker ilaçlarına eklendiğinde HbA1c ve insülin direnci de düzelmiştir. Çalışmalarda kullanım süresi çoğunlukla bir ila üç aydır.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Kan yağlarında ve yağlı karaciğerde berberin
27 rastgele kontrollü çalışmayı (2.569 hasta) birleştiren bir analizde berberin, yaşam tarzı değişikliğine ya da kolesterol ilacına eklendiğinde toplam kolesterol ve LDL’yi daha fazla düşürmüş, iyi kolesterolü (HDL) artırmıştır; çalışmalarda önemli bir istenmeyen etki bildirilmemiştir.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı olan 811 hastanın katıldığı 10 çalışmayı birleştiren 2024 tarihli analizde berberin karaciğer enzimlerini, kan yağlarını, insülin duyarlılığını ve vücut kitle indeksini düzeltmiştir; görülen şikâyetler hafif mide-bağırsak şikâyetleriyle sınırlı kalmıştır.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Berberin nasıl kullanılır?
Berberin takviye olarak ağızdan, tablet gibi biçimlerde kullanılır; kolon polipi çalışmasında da tablet biçimi kullanılmıştır.
Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’ne göre berberin kolesterolü, trigliseridi ve kan şekerini düşürebilir; berberin yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte kullanılır. NCCIH, altın mühür bitkisi ağızdan alındığında berberinin çok az emilebileceğini, bu yüzden berberin çalışmalarının sonuçlarının bitkinin kendisine uygulanamayabileceğini belirtir.
Hangi ürünün ne kadar süre kullanılacağına hekiminizle birlikte karar verilir. Türkiye’de fitoterapide Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ruhsatlı bitkisel ürünler kullanılır; ayrıntılar için: Fitoterapi nedir?
Berberin ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?
Evet, hekim eşliğinde kullanılabilir. Berberin karaciğerde ilaçları işleyen bazı enzimleri etkilediği için hekiminiz ilaç listenizi birlikte değerlendirir. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi (MSK) ve NCCIH’nin belirttiği noktalar şunlardır:
| İlaç grubu | Hekiminizin dikkat ettiği nokta |
|---|---|
| Siklosporin ve takrolimus (bağışıklığı baskılayan ilaçlar) | Berberin bu ilaçların kandaki düzeyini yükseltebildiği için ilaç düzeyi birlikte izlenir |
| CYP2D6, CYP2C9 ve CYP3A4 enzimleriyle işlenen ilaçlar | Tekrarlanan kullanımda berberin bu enzimlerin etkinliğini azaltabildiği için ilaç listeniz birlikte değerlendirilir |
| Metformin (şeker ilacı) | Berberin içeren altın mühür özütü metforminin kandaki düzeyini düşürdüğü için kan şekeri takibi birlikte planlanır |
| Sülfonilüreler (şeker ilaçları) | Laboratuvar bulgusudur; kan şekeri takibi birlikte planlanır |
| Bosutinib (kanser ilacı) | Hesaplamalara göre ilacın vücuttaki miktarı bir miktar artabildiği için tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte değerlendirilir |
Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Genel bilgi için: Bitki ilaç etkileşimi
Berberin kimler için uygundur?
Berberin, tip 2 diyabet, kan yağı yüksekliği ve yağlı karaciğer hastalığı olan yetişkinlerde araştırılmıştır ve genellikle iyi tolere edilir. Görülen şikâyetler çoğunlukla hafif mide rahatsızlığı ve kabızlık gibi geçici şikâyetlerdir.
Hamilelik ve emzirme döneminde berberin kullanılmaz; berberin bebeklerde sarılığı artırabilir. Şeker ilacı, bağışıklığı baskılayan ilaç ya da kanser ilacı kullanıyorsanız berberin hekim planıyla eklenir. Ayrıntılı bilgi: Bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı
Kanser tedavisi sırasında berberin kullanılır mı?
Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar. Berberin bazı kanser ilaçlarını işleyen enzimleri etkileyebildiği için kemoterapi ya da hedefe yönelik ilaç alıyorsanız birlikte kullanım, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
Berberin, kolon polipleriyle ilgili olarak araştırılmıştır. Çin’de yedi merkezde yapılan çift kör, rastgele kontrollü bir çalışmada, kolon polipleri (adenom) alınmış 1.108 kişi rastgele olarak berberin ya da plasebo grubuna ayrılmıştır. İki yıllık izlemde berberin grubunda yeniden adenom görülme olasılığı anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuş, önemli bir istenmeyen etki bildirilmemiştir.
Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma
Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.
İlgili sayfalar: Kolon kanseri ve Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?
Kimler dikkat etmeli?
- Hamilelik ve emzirme döneminde berberin kullanılmaz; berberin bebeklerde sarılığı artırabilir.
- Şeker ilacı, bağışıklığı baskılayan ilaç (siklosporin, takrolimus) ya da kanser ilacı kullanıyorsanız hekiminiz doz ve takibi buna göre ayarlar.
- Berberin karaciğerde birçok ilacı işleyen enzimleri etkilediği için kullandığınız bütün ilaçları hekiminizle paylaşmanız en uygun planı kolaylaştırır.
- Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.
Sık sorulan sorular
Berberin kan şekerini düşürür mü?
Düşürmeye yardımcı olabilir. Tip 2 diyabetli 3.048 hastanın yer aldığı 37 rastgele kontrollü çalışmayı birleştiren bir analizde berberin açlık ve tokluk kan şekerini ve üç aylık şeker ortalamasını (HbA1c) düşürmüştür; etki, başlangıçta şekeri yüksek olanlarda daha belirgindi. Şeker ilacı kullanıyorsanız berberin hekim planıyla eklenir; ilacınızı bırakmayın.
Berberin kolesterolü düşürür mü?
Yardımcı olabilir. Çalışmaları birleştiren analizlerde berberin, yaşam tarzı değişikliğine ya da kolesterol ilaçlarına ek olarak kullanıldığında toplam kolesterol ve kötü kolesterolü (LDL) daha fazla düşürmüş, trigliseridi azaltmıştır. Uluslararası bir uzman paneli, kolesterol ilaçlarını tolere edemeyen hafif kolesterol yüksekliği olan kişilerde berberinin düşünülebileceğini belirtir. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi, yaşam tarzı değişikliklerinin de önemli olduğunu belirtir.
Berberin metforminle birlikte kullanılır mı?
Hekim eşliğinde kullanılabilir. Çalışmalarda berberin şeker ilaçlarına ek olarak kullanılmış ve kan şekerini daha fazla düşürmüştür. Berberin içeren altın mühür (goldenseal) özütü sağlıklı gönüllülerde metforminin kandaki düzeyini düşürdüğü için hekiminiz kan şekeri takibini sizinle birlikte planlar.
Berberin yağlı karaciğere iyi gelir mi?
Yardımcı olabilir. Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı olan 811 hastanın katıldığı 10 çalışmayı birleştiren 2024 tarihli bir analizde berberin karaciğer enzimlerini, kan yağlarını ve insülin duyarlılığını düzeltmiştir. Hekim eşliğinde, tedavinizle uyumlu biçimde kullanılabilir.
Bu konuda Dr. Hakan Özkul'a nasıl danışabilirim?
Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir. Görüşmeye son raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçlarla bitkisel ürünlerin listesini getirin; size özel bir fitoterapi planı hazırlanır. Randevu sayfasından randevu alabilir ya da bu sayfanın sonundaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Bu konuda hekimle görüşmek ister misiniz?
Görüşmede Dr. Hakan Özkul raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir. Bitkisel desteğin tedavinizle uyumunu gözden geçirir ve size özel bir fitoterapi planı hazırlar; önerilen ürünler ruhsatlı ürünler arasından seçilir. Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir.
Görüşmeye gelirken yanınıza alın:
- son raporlarınız ve tahlil sonuçlarınız,
- kullandığınız ilaçların listesi,
- kullandığınız bitkisel ürünler ve takviyeler.
Raporlarınızla birlikte randevu alabilir ya da aşağıdaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- Berberine (About Herbs). Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi (MSK), 2023. (mskcc.org)
- Goldenseal. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH), 2025. (nccih.nih.gov)
- Xie W ve ark. Glucose-lowering effect of berberine on type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Front Pharmacol 2022. PubMed kaydı, 2022. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Wang J ve ark. Effects of administering berberine alone or in combination on type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Front Pharmacol 2024. PubMed kaydı, 2024. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Lan J ve ark. Meta-analysis of the effect and safety of berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus, hyperlipemia and hypertension. J Ethnopharmacol 2015. PubMed kaydı, 2015. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Nie Q ve ark. The clinical efficacy and safety of berberine in the treatment of non-alcoholic fatty liver disease: a meta-analysis and systematic review. J Transl Med 2024. PubMed kaydı, 2024. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Chen YX ve ark. Berberine versus placebo for the prevention of recurrence of colorectal adenoma: a multicentre, double-blinded, randomised controlled study. Lancet Gastroenterol Hepatol 2020. PubMed kaydı, 2020. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
Görsel: Robert Flogaus-Faust, CC BY 4.0
