Karaciğer kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Karaciğer kanseri nedir?

Karaciğer kanseri, karaciğer dokusunda kötü huylu hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır. Başka bir organda başlayıp karaciğere yayılan kanser ise karaciğer kanseri sayılmaz; o, başladığı organın adıyla anılır.

Karaciğer karın boşluğunun sağ üst kısmında, kaburgaların altında yer alır. Yağların sindirimi için safra yapar, şekeri depolar ve kandaki zararlı maddeleri süzer.

Yetişkinlerde en sık görülen tür hepatoselüler karsinomdur, yani doğrudan karaciğer hücrelerinden başlayan kanser. Diğer ana tür, safra yollarından başlayan kolanjiyokarsinomdur.

Bu kanser çoğunlukla uzun süredir karaciğer hastalığı olan kişilerde gelişir. Başlıca risk etkenleri hepatit B ve hepatit C enfeksiyonu, siroz (karaciğer dokusunun yerini sert yara dokusunun alması), çok alkol kullanımı, yağlı karaciğer hastalığının ağır biçimi ve sigaradır.

Karaciğer kanserinin belirtileri nelerdir?

Belirtiler çoğu zaman başka hastalıklarla karışabilir; aşağıdakilerden biri varsa hekiminize başvurun:

• Sağ kaburganın hemen altında ele gelen sert bir şişlik
• Karnın sağ üst kısmında rahatsızlık, karında şişlik
• Sağ kürek kemiğine yakın ya da sırtta ağrı
• Ciltte ve göz aklarında sararma
• Kolay morarma ya da kanama
• Alışılmadık yorgunluk, halsizlik, bulantı, kusma
• İştahsızlık ya da az yedikten sonra çabuk doyma
• Nedeni bilinmeyen kilo kaybı, ateş
• Soluk renkli dışkı ve koyu renkli idrar

Karaciğer kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi, tümörün büyüklüğüne ve yayılımına, karaciğerin ne kadar iyi çalıştığına ve kişinin genel durumuna göre seçilir. Ulusal Kanser Enstitüsü’nün saydığı başlıca seçenekler şunlardır:

• Yakın izlem: Taramada bulunan 1 santimetreden küçük odaklar düzenli aralıklarla izlenir.
• Ameliyat: Kanserli kısım çevresindeki sağlam dokuyla birlikte çıkarılır; kalan karaciğer işlevini sürdürür.
• Karaciğer transplantasyonu: Hastalık yalnızca karaciğerdeyse ve uygun bağışçı bulunursa düşünülür.
• Ablasyon: Tümör ısı, soğuk ya da alkol enjeksiyonuyla yerinde yok edilir.
• Embolizasyon: Tümörü besleyen atardamar tıkanır; kemoembolizasyonda buna kanser ilacı eklenir.
• Hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi: İleri evrede sorafenib, lenvatinib gibi ilaçlar ve bağışıklık sistemi üzerinden etki eden ilaçlar kullanılabilir.
• Radyoterapi: Işın tümöre yöneltilir; çevredeki sağlam dokuyu koruyan teknikler vardır.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Tıbbi tedavinizi planlandığı gibi sürdürmeniz en önemli adımdır; fitoterapi onun yanında yer alan bir destektir.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde tıbbi tedaviyle birlikte kullanıldığında tedavi sürecindeki şikâyetlerin yönetimine ve yaşam kalitesine destek olabilir; kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yöntemler belirtilerin kontrolüne ve hastanın iyilik hâline katkı sağlar.

• Yaşam kalitesi: Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nin aktardığı bir analizde geven (astragalus), yaşam kalitesinde düzelmeyle ilişkili bulunmuştur.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi tedavi sırasındaki yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Silimarin bir çalışmada kemoterapinin karaciğere yan etkilerini azaltmış; zencefil de kemoterapiye bağlı bulantıyı hafifletmiştir. Zencefil, bulantı ilacınızın yanında kullanılan bir destektir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Hekim, içeriği belli ve ruhsatlı ürünü seçer. Karaciğer kanserinde karaciğer çoğu zaman zaten yorgun olduğu için hekim ürünü karaciğer tahlillerinizi, ilaçlarınızı ve mevcut tedavinizi birlikte göz önünde tutarak seçer.
• Etkileşim kontrolü: Deve dikeni gibi bazı bitkiler ilaçların karaciğerde işlenmesini etkileyebilir. Hekim, sorafenib, lenvatinib gibi ilaçlar ya da immünoterapiyle birlikte her ürünü bu açıdan değerlendirir.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekiminiz raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları değerlendirerek mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar; uygun bulunan ürünler karaciğer tahlillerinizle birlikte gözden geçirilir.

ASCO–SIO kılavuzunda aktarılan 364 hastalık bir çalışmada Amerikan ginsengi, tedavisi süren hastalarda yorgunluğu etkisiz bir hapa (plasebo) göre azaltmıştır.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Zencefille yapılan çalışmalarda kemoterapiye bağlı bulantının hafiflediği, etken maddelerinden biriyle yapılan bir çalışmada da iştahın ve yaşam kalitesinin düzeldiği görülmüştür.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Karaciğer kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Karaciğer kanserinde en güçlü olumlu sonuç Huaier adlı mantar özüyle alınmıştır; deve dikeni ve geven için de umut verici bulgular vardır.

Huaier çalışmasında, karaciğer kanseri ameliyatla çıkarılmış 1.044 hastanın bir kısmına 96 haftaya kadar Huaier verilmiş, diğerlerine ek bir şey verilmemiştir. Huaier grubunda hastalığın geri gelmesi daha geç olmuş, genel yaşam oranı da daha yüksek bulunmuştur.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Huaier granülü, Trametes robiniophila mantarının sudaki özütüdür; bu sonuçlar Çin’de 39 merkezde, tümörü ameliyatla tamamen çıkarılan hastalarda ve ameliyattan sonra 96 haftaya kadar kullanımla alınmıştır.

Deve dikeni iki bin yılı aşkın süredir karaciğer ve safra yolu yakınmalarında kullanılır. Avrupa İlaç Ajansı, uzun süreli kullanımına dayanarak deve dikeni meyvesinin sindirim yakınmalarını hafifletmek ve karaciğer işlevini desteklemek için geleneksel kullanımını kabul eder. Bu kabul, yakınmaların başka bir hastalıktan kaynaklanmadığı hekim tarafından belirlendikten sonraki kullanım içindir; kanserde deve dikeni bu yüzden hekim eşliğinde planlanır.

Akut lenfoblastik lösemili çocuklarla yapılan rastgele kontrollü bir çalışmada silimarin, kemoterapinin karaciğer üzerindeki yan etkilerini onkolojik tedavinin etkisini azaltmadan hafifletmiştir.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Silimarin laboratuvar çalışmalarında karaciğer kanseri hücrelerinin büyümesini baskılamıştır; bu etki insanlarda araştırılmaya devam ediyor.

Kanıt türü: laboratuvar çalışması (hücre düzeyinde)

Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Evet; fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde, tedavinizle uyumlu seçilen ürünler kemoterapi sırasında kullanılabilir. Hekiminiz kanser ilaçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken ürünleri ayırır: kanser ilaçlarını alırken sarı kantaron kullanan hastalarda ilaçların kandaki düzeyinin düştüğü görülmüştür; greyfurt ve benzeri meyveler de bazı kanser ilaçlarının kana geçen miktarını değiştirir.

Deve dikeni, CYP3A4 adlı karaciğer enzimini etkileyerek bu enzimle işlenen ilaçların düzeyini değiştirebilir. Sorafenib, lenvatinib gibi hedefe yönelik ilaçlar ya da immünoterapi kullanıyorsanız fitoterapi sertifikalı hekiminiz her ürünü bu ilaçlarla birlikte değerlendirir.

Karaciğeri yorgun olanlarda bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Karaciğeri yorgun olanlarda bitkisel ürünler karaciğer tahlillerine göre, içeriği belli ve ruhsatlı ürünler arasından seçilir. Yeşil çay ürünleri, özellikle tablet ve kapsül biçimindeki ekstreler ile emilimi artırılmış zerdeçal (kurkumin) ürünleri bazı kişilerde karaciğeri etkilediği için hekiminiz bu ürünleri özenle değerlendirir.

Bitkisel ürün kullanırken yorgunluk, bulantı, iştahsızlık, koyu idrar ya da sararma fark ederseniz hekiminizle konuşun; bu belirtiler karaciğer kanserinin kendisinde de görülebildiği için ayrımı hekiminiz yapar.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kimler dikkat etmeli?

• Siroz ya da hepatitiniz varsa tablet, kapsül ya da ekstre biçimindeki bitkisel ürünler karaciğer tahlillerinize göre hekiminizle birlikte seçilir.
• Takip görüşmelerine düzenli gelmeniz ve karaciğer tahlillerinizin izlenmesi, desteğin size en uygun biçimde ayarlanmasını sağlar.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün kullanmayı düşündüğünüzde ya da tedavi sürecinde destek almak istediğinizde, ürüne başlamadan önce başvurabilirsiniz. Görüşmede patoloji ve görüntüleme raporlarınız, karaciğer tahlilleriniz ve kullandığınız bütün ilaçlar birlikte değerlendirilir.

Amaç, şikâyetlerinize uygun ve tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun, size özel bir destek planı hazırlamaktır. Bu görüşme onkolojik tedavinin yerini almaz ve hastalığın gidişatı hakkında bir sonuç vaat etmez.

Kanserde bitkisel ürünler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu