Yemek borusu kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Yemek borusu kanseri nedir?

Yemek borusu kanseri, yiyecek ve içecekleri boğazdan mideye taşıyan kaslı boru olan yemek borusunun (özofagus) dokularında kötü huylu hücrelerin oluşmasıdır. Kanser yemek borusunun iç yüzeyinde başlar ve büyüdükçe dışa doğru diğer katmanlara ilerler.

En sık iki türü vardır:

• Yassı (skuamöz) hücreli karsinom: Yemek borusunun iç yüzünü döşeyen ince, yassı hücrelerden gelişir; çoğunlukla üst ve orta bölümde görülür.
• Adenokarsinom: Salgı yapan bez hücrelerinden gelişir; genellikle mideye yakın alt bölümde ortaya çıkar.

Sigara ve çok alkol kullanımı yassı hücreli türün riskini artırır. Adenokarsinom ise mide içeriğinin yemek borusuna kaçtığı uzun süreli ve ağır reflü hastalığıyla güçlü biçimde ilişkilidir. Reflü yıllar içinde yemek borusunun alt bölümündeki hücreleri değiştirebilir (Barrett özofagusu); şişmanlık reflüyle birlikte riski daha da artırabilir.

Çok sıcak içecekler de risk etkenleri arasında sayılır. Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), 65 °C’nin üzerinde içilen içecekleri “insanlar için muhtemelen kanser yapıcı” grubuna almıştır.

Yemek borusu kanserinin belirtileri nelerdir?

En belirgin işaretler kilo kaybı ve ağrılı ya da zor yutmadır. Şu yakınmalardan biri varsa hekime başvurun:

• yutkunurken ağrı ya da yutma güçlüğü,
• istemeden kilo kaybı,
• göğüs kemiğinin arkasında ağrı,
• ses kısıklığı ve öksürük,
• hazımsızlık ve mide yanması,
• deri altında ele gelen bir şişlik.

Bu belirtiler başka hastalıklardan da kaynaklanabilir; nedenini hekiminiz araştırır.

Yemek borusu kanseri nasıl tedavi edilir?

Ameliyat, yemek borusu kanserinde en sık kullanılan tedavidir; yanında radyoterapi, kemoterapi ve başka yöntemler de uygulanır.

• Ameliyat: Yemek borusunun bir kısmı çıkarılır (özofajektomi) ve kalan sağlam bölüm mideye bağlanır. Çok erken evredeki küçük tümörler, ağızdan ilerletilen ışıklı bir aletle (endoskop) çıkarılabilir. Tümör yemek borusunu daraltıyorsa açık tutmak için içine metal bir tüp (stent) yerleştirilebilir.
• Radyoterapi: Işın vücudun dışından ya da tümörün içine veya yanına yerleştirilen kaynaklardan verilebilir.
• Kemoterapi ve kemoradyoterapi: İlaçlar tek başına ya da radyoterapiyle birlikte kullanılır; birlikte verildiğinde ikisinin etkisi artar.
• Lazer ve elektrikle yakma: Kanser hücrelerini yok etmek için kullanılabilir.
• İmmünoterapi: Ameliyatla çıkarılamayan ya da geri gelen ileri evre hastalıkta nivolumab ve ipilimumab gibi bağışıklık ilaçları kullanılabilir.

Tedavi sırasında beslenme ayrı bir önem taşır. Tümör ya da tedavi yemek borusunu daraltabildiği için bazı hastalar besinleri damardan ya da bir besleme tüpüyle alır.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, tıbbi tedavinin yanında yaşam kalitesini ve günlük iyilik hâlini desteklemeye yardımcı olabilir. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’ne göre bazı tamamlayıcı yaklaşımlar, standart tedaviye ek olarak kullanıldığında kanser belirtilerini ve tedavinin yan etkilerini yönetmeye yardım edebilir:

• Yaşam kalitesi: Radyoterapiye bağlı yemek borusu iltihabında bitkisel karışımlarla yapılan araştırmalar olumlu sonuçlar göstermektedir; yakınmalar hafiflemiş, iltihabın süresi kısalmıştır. Ayrıntılar aşağıdaki bölümde yer alıyor.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO–SIO 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi tedavi sırasındaki yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Bazı çalışmalarda zencefilin kemoterapiye bağlı bulantıyı hafifletebildiği görülmüştür; Ulusal Kanser Enstitüsü de zencefil çayı gibi zencefilli içeceklerin bulantı ve kusmayı hafifletebileceğini belirtir. Boğazınız yanıyorsa çayı ılık için.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Hekim, içeriği belirli ürünler arasından seçim yapar; yutma güçlüğünüzü ve kilo durumunuzu da göz önüne alarak size özel bir plan önerir.
• Etkileşim kontrolü: Bitkilerin bir kısmı ilacın vücutta işlenmesini değiştirebildiği için hekim her ürünün tedavinizle uyumunu değerlendirir.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekim; patoloji ve endoskopi raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir ve mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Tıbbi tedavinizin yanında, onunla uyumlu biçimde yer alır.

ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzu, tedavi sürerken yorgunluğu azaltmak için Amerikan ginsengini önerilebilecek seçenekler arasında sayar. Çok merkezli büyük bir çalışmada Amerikan ginsenginin kansere bağlı yorgunlukta yarar sağladığı bildirilmiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Yemek borusu kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Yemek borusu kanserinde en umut verici araştırmalar, radyoterapinin yemek borusunda yol açtığı iltihabı azaltmaya yöneliktir. Bu konuda çok sayıda çalışma vardır ve sonuçları olumludur.

Akciğer, yemek borusu ve meme gibi göğüs bölgesi kanserleri için radyoterapi alan 7.283 hastayla yapılmış 81 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde, bitkisel karışım alan hastalarda yemek borusu iltihabı daha az görülmüş ve daha geç başlamıştır. Yakınmalar hafiflemiş, iltihabın süresi kısalmış; karışımların güvenliği olağan tedaviyle benzer bulunmuş, belirgin bir karaciğer sorunu bildirilmemiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Çay sıcaklığı neden önemli?

Çin, İran, Türkiye ve Güney Amerika gibi çay ya da mate çayının geleneksel olarak çok sıcak içildiği yerlerde yapılan gözlemsel çalışmalarda, yemek borusu kanseri riski içeceğin sıcaklığı arttıkça yükselmiştir.

IARC’ye göre risk içeceğin kendisinden değil, sıcaklığından kaynaklanıyor görünmektedir. Bitki çayı içiyorsanız, içmeden önce biraz soğumasını beklemek bu yüzden önemlidir.

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından kemoterapi ilaçlarınızla uyumuna bakılarak seçilir. Bitki ve takviyelerin çoğu kemoterapi ilaçlarıyla birlikte incelenmediği için seçim ilaçlarınız bilinerek yapılır; örneğin sarı kantaron kanser ilaçlarının kandaki düzeyini düşürebildiği için bu dönemde plana alınmaz.

Kemoterapi ve radyoterapi boğazda yanma ve yutma güçlüğüne yol açabilir. Bu dönemde ılık, yumuşak ve baharatsız yiyecek ve içecekler tercih edilir.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Radyoterapi sırasında bitkisel ürün

Kimler dikkat etmeli?

• Çay ve bitki çaylarını biraz soğutup ılık içmeniz önerilir; 65 °C'nin üzerindeki içecekler çok sıcak sayılır.
• Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında bitkisel ürünler ve kan sulandırıcı kullananlarda ginseng ya da zencefil takviyeleri, fitoterapi sertifikalı hekiminizle tedavinize uygun biçimde planlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün ya da bitki çayı kullanmayı düşündüğünüzde ya da tedavi sürecinde yorgunluk, bulantı, boğazda yanma gibi şikâyetler için destek aradığınızda başvurabilirsiniz.

Görüşmede patoloji ve endoskopi raporlarınız, tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilir. Amaç, tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemektir. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Kanserde bitkisel ürünler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu