Kısaca
- Diş eti hastalığında propolis, diş tedavisine ek olarak diş eti cebinin derinliğini azaltmıştır.
- Diyabetik ayak yarasında, standart bakıma ek sürülen propolis merhemi yaraların küçülmesine yardım etmiştir.
- Fitoterapi sertifikalı hekim, size uygun desteği tedavinizle uyumlu biçimde planlar.
Bu sayfada
Propolis nedir?
Propolis, bal arılarının ağaç tomurcuklarından ve bitki salgılarından topladığı reçinenin balmumu ve polenle karışmasından oluşan reçinemsi bir maddedir. Bir bitki değil, bitki reçinelerinden arıların yaptığı bir arı ürünüdür. Halk arasında arı tutkalı diye de bilinir.
Propolis halk hekimliğinde sağlığı korumak ve hastalıklardan korunmak için, ayrıca yiyecek ve içeceklerde kullanılmıştır. İçeriğindeki etkin maddeler, arıların topladığı bitkilere ve propolisin elde edildiği bölgeye göre değişir.
Propolisin faydaları nelerdir? Araştırmalar ne gösteriyor?
Propolis en çok ağız sağlığı ve deri yaraları için araştırılmıştır; kanser için uygulanan tedaviye bağlı ağız yaraları, uçuk, ağız aftları ve diş eti hastalığında olumlu sonuçlar alınmıştır.
| Kullanım | Araştırmalar ne gösteriyor? |
|---|---|
| Kemoterapi ve radyoterapiye bağlı ağız yarası (mukozit) | Propolis gargarasıyla ağır ağız yarası daha az görüldü (sistematik derleme ya da meta-analiz) |
| Uçuk (dudak herpesi) | Yaralar ilaçlı kreme göre daha kısa sürede kabuklandı (rastgele kontrollü çalışma) |
| Tekrarlayan ağız aftı | İyileşme süresini kısaltabilir, ağrı ve kızarıklığı azaltabilir (sistematik derleme) |
| Diş eti hastalığı (periodontit) | Diş tedavisine ek olarak diş eti cebinin derinliğini azalttı (meta-analiz) |
| Diyabetik ayak yarası | Standart yara bakımına ek merhemle yara küçüldü (rastgele kontrollü çalışma) |
| Siğil, ayak mantarı | Olumlu sonuçlar (küçük insan çalışmaları) |
| Çocuklarda orta kulak iltihabı | Propolis ve çinko içeren karışım enfeksiyon sayısını azalttı (insan çalışması) |
| Mikrop ve iltihap karşıtı etki | Laboratuvarda dikkat çekici sonuçlar; insanlarda araştırılıyor (laboratuvar ve hayvan çalışmaları) |
Kanser için uygulanan tedaviye bağlı ağız yaraları
Beş rastgele kontrollü çalışmayı ve 209 hastayı birleştiren bir analizde, propolis gargarası kullananlarda ağır ağız yarası belirgin olarak daha az görülmüş, yan etki bildirilmemiştir. Doğal ürünleri karşılaştıran 36 çalışmalık daha geniş bir analizde de propolis, ağız yarası sıklığını azaltan ürünler arasında yer almıştır.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Uçuk
Uçuğun su toplama evresindeki 397 hastayla yapılan çift kör bir çalışmada, propolis içeren dudak kremi kullananlarda yaralar 3 günde, asiklovir kremi kullananlarda 4 günde (ortanca değer) kabuklanmıştır. Ağrı, yanma, kaşıntı ve şişlik de propolis grubunda daha çabuk geçmiş; alerjik tepki ya da tahriş görülmemiştir.
Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma
Ağız aftı, diş eti ve yaralar
On çalışmayı birleştiren bir derlemede propolis, tekrarlayan ağız aftlarında iyileşme süresini kısaltmış, ağrıyı ve kızarıklığı azaltmıştır. Diş eti hastalığında propolis, diş tedavisine ek olarak kullanıldığında diş eti cebinin derinliğini azaltmıştır.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Diyabetik ayak yarası olan hastalarda, standart bakıma ek olarak sürülen propolis merhemi dört haftalık sürede yaraların küçülmesine yardımcı olmuştur.
Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma
Propolis nasıl kullanılır?
Propolis araştırmalarda gargara, dudak kremi ve merhem biçiminde kullanılmıştır. Piyasada sprey, sıvı ve pastil gibi biçimleri de bulunur.
İçeriği bölgeden bölgeye değiştiği için ürünler birbirinin aynısı değildir. Türkiye’de fitoterapide Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ruhsatlı bitkisel tıbbi ürünler kullanılır; ayrıntı için Fitoterapi nedir? sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi biçimin ve ne kadar süreyle kullanılacağını hekiminizle belirleyin; bu sayfada doz verilmez. Ağız yarası için kullanılacaksa plan, tedavinizi sürdüren hekiminizle uyumlu biçimde hazırlanır.
Propolis ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?
Propolis, hekim eşliğinde pek çok tedaviyle birlikte kullanılabilir. Hekiminizin dikkat ettiği başlıca nokta kan sulandırıcı varfarindir: propolis kanın pıhtılaşma süresini uzatabildiği için varfarinle birlikte doz ve takip ayarlanır.
Kanser ilaçlarıyla birlikte kullanım için aşağıdaki bölüme bakın. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Genel bilgi için: Bitki ilaç etkileşimi ve Bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı
Kanser tedavisi sırasında propolis kullanılır mı?
Propolis, hekim eşliğinde, özellikle kemoterapi ve radyoterapiye bağlı ağız yaraları için düşünülebilir; bu konudaki analizlerde olumlu sonuçlar alınmıştır.
Laboratuvarda propolisle kanser hücrelerine karşı dikkat çekici sonuçlar alınmıştır; bu etki insanlarda araştırılmaya devam ediyor.
Propolis laboratuvarda antioksidan özellik gösterdiği için kemoterapi ve radyoterapi sırasında ağızdan propolis takviyesi, Ulusal Kanser Enstitüsü’nün antioksidan takviyeleri hakkındaki bilgisi doğrultusunda fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.
Ayrıntılı bilgi: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?, Radyoterapi sürecinde bitkisel ürünler ve Kanser belirtilerine bitkisel destek
Kimler dikkat etmeli?
- Arı sokmasına, bala, ambrosiaya ya da kasımpatına alerjiniz varsa hekiminiz size propolis ve arı sütü dışında bir destek seçer.
- Varfarin kullanıyorsanız propolis, doz ve takip ayarlanarak hekiminizle birlikte planlanır.
- Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında ağızdan propolis takviyesi, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
- Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.
Sık sorulan sorular
Propolis ne işe yarar?
Propolis en çok ağız ve deri sorunları için araştırılmıştır. Çalışmalarda kanser için uygulanan tedaviye bağlı ağız yaralarını, uçuk yaralarının iyileşme süresini, ağız aftlarını ve diş eti hastalığını olumlu etkilediği görülmüştür. Laboratuvar çalışmalarında mikrop ve iltihap karşıtı etkiler de göstermiştir; bu etkiler insanlarda araştırılmaya devam ediyor.
Propolis kemoterapi ile birlikte kullanılır mı?
Propolis gargarası, kemoterapi ve radyoterapiye bağlı ağız yaraları için araştırılmış ve çalışmaları birleştiren analizlerde ağır ağız yarası daha az görülmüştür; fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar. Ağızdan alınan propolis takviyesi ise antioksidan özelliği nedeniyle fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
Propolis uçuğa iyi gelir mi?
Araştırmalar umut vericidir. Yaklaşık 400 hastayla yapılan rastgele kontrollü bir çalışmada propolis içeren dudak kremi kullananlarda uçuk yaraları, karşılaştırılan ilaçlı kreme göre yaklaşık bir gün daha erken kabuklanmış ve ağrı, yanma gibi yakınmalar daha çabuk geçmiştir. Uçuk sık tekrarlıyorsa hekiminize danışın.
Propolis ağız aftına iyi gelir mi?
Yardımcı olabilir. On çalışmayı birleştiren bir derlemede propolis, tekrarlayan ağız aftlarında iyileşme süresini kısaltmış, ağrıyı ve kızarıklığı azaltmıştır. Hangi biçimin size uygun olduğunu hekiminizle birlikte belirleyebilirsiniz.
Bu konuda Dr. Hakan Özkul'a nasıl danışabilirim?
Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir. Görüşmeye son raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçlarla bitkisel ürünlerin listesini getirin; size özel bir fitoterapi planı hazırlanır. Randevu sayfasından randevu alabilir ya da bu sayfanın sonundaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Bu konuda hekimle görüşmek ister misiniz?
Görüşmede Dr. Hakan Özkul raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir. Bitkisel desteğin tedavinizle uyumunu gözden geçirir ve size özel bir fitoterapi planı hazırlar; önerilen ürünler ruhsatlı ürünler arasından seçilir. Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir.
Görüşmeye gelirken yanınıza alın:
- son raporlarınız ve tahlil sonuçlarınız,
- kullandığınız ilaçların listesi,
- kullandığınız bitkisel ürünler ve takviyeler.
Raporlarınızla birlikte randevu alabilir ya da aşağıdaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- Propolis (About Herbs). Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi (MSK), 2022. (mskcc.org)
- Kuo CC ve ark. Meta-analysis of randomized controlled trials of the efficacy of propolis mouthwash in cancer therapy-induced oral mucositis. Support Care Cancer 2018. PubMed kaydı, 2018. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Lee CC ve ark. Efficacy of natural products in preventing oral mucositis resulting from cancer therapies: A network meta-analysis of randomized controlled trials. Crit Rev Oncol Hematol 2024. PubMed kaydı, 2024. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Jautová J ve ark. Lip creams with propolis special extract 0.5% versus aciclovir 5.0% for herpes labialis (vesicular stage): Randomized, controlled double-blind study. Wien Med Wochenschr 2019. PubMed kaydı, 2019. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Roberts T ve ark. Efficacy and Safety of Propolis for Treating Recurrent Aphthous Stomatitis (RAS): A Systematic Review and Meta-Analysis. Dent J (Basel) 2024. PubMed kaydı, 2024. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- López-Valverde N ve ark. Effectiveness of Propolis in the Treatment of Periodontal Disease: Updated Systematic Review with Meta-Analysis. Antioxidants (Basel) 2021. PubMed kaydı, 2021. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Afkhamizadeh M ve ark. Topical propolis improves wound healing in patients with diabetic foot ulcer: a randomized controlled trial. Nat Prod Res 2018. PubMed kaydı, 2018. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Cancer Therapy Interactions With Foods and Dietary Supplements (PDQ, hasta sürümü). ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), 2024. (cancer.gov)
- Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 28 Nisan 2026, sayı 33237), Madde 14. T.C. Sağlık Bakanlığı, 2026. (resmigazete.gov.tr)