Nane nedir, ne işe yarar?

Nane nedir?

Nane, yaprakları ve uçucu yağı sağlık amacıyla kullanılan, Avrupa ve Kuzey Amerika’da yaygın bir bitkidir. Araştırmaların çoğu tıbbi nane (Mentha x piperita) ile yapılmıştır.

Nane yağı, çiçekli bitkinin taze toprak üstü kısımlarından buharla damıtılarak elde edilen yoğun bir uçucu yağdır. Nane yaprağı ise kurutulup çay ya da özüt olarak kullanılır.

Nanenin sindirim şikâyetlerinde kullanımı Antik Yunan, Roma ve Mısır’a kadar uzanır. Nane yağının bağırsaktaki düz kasları gevşeterek kramplara yardımcı olduğu düşünülür; deriye sürüldüğünde ise soğukluk hissi verir ve ağrıyı hafifletir.

Nanenin faydaları nelerdir? Araştırmalar ne gösteriyor?

Nane en çok huzursuz bağırsak sendromu için araştırılmıştır; bu konuda hem Avrupa İlaç Ajansı hem de araştırmaları bir araya getiren derlemeler olumlu sonuç bildirir.

Avrupa İlaç Ajansı’nın bitkisel ilaçlar komitesi (HMPC), ağızdan alınan nane yağının özellikle huzursuz bağırsak sendromunda hafif karın krampları, gaz ve karın ağrısını hafifletmede kullanılmasını, bu etkiyi gösteren klinik çalışmalara dayanarak kabul eder.

10 çalışmayı ve 1.030 hastayı bir araya getiren 2022 tarihli bir derlemede nane yağı, huzursuz bağırsak sendromunun genel şikâyetlerini ve karın ağrısını plasebodan daha iyi hafifletmiştir. Amerikan Gastroenteroloji Koleji’nin 2021 kılavuzu da bu kullanımı önerir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Aynı derlemede çoğu hafif olan mide yanması ve hazımsızlık, nane yağıyla daha sık görülmüştür.

Nane nasıl kullanılır?

Nane yaprağı çay olarak demlenir ya da sıvı ve katı biçimde ağızdan alınır. Nane yağı mide asidine dayanıklı kapsül olarak yutulur, deriye sürülür, ağız içine püskürtülür ya da sıcak suya damlatılıp buharı solunur.

Mide asidine dayanıklı kapsüller kırılmadan ya da çiğnenmeden bütün olarak yutulmalıdır; aksi hâlde yağ erken açılır ve ağızda ve yemek borusunda tahriş yapabilir. Hangi biçimin ve ne kadar süre kullanılacağına hekiminizle birlikte karar verin.

Nane ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?

Nane çayı için bilinen bir etkileşim bildirilmemiştir. Nane yağı takviyeleri de pek çok tedaviyle birlikte kullanılabilir; hekiminiz şu ilaçları birlikte değerlendirir:

• Mide asidini azaltan ilaçlar (antasitler, mide koruyucular): Bu ilaçlar nane yağı kapsülünün kaplamasını midede erken çözebileceği için ikisi birlikte planlanır.
• Felodipin (tansiyon ilacı): Nane yağı ilacın vücuttaki miktarını artırabileceği için doz ve takip birlikte ayarlanır.
• Siklosporin (bağışıklığı baskılayan ilaç): İlacın kandaki düzeyi takipte izlenir.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Genel bilgi için: Bitki ilaç etkileşimi ve Bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı

Kanser tedavisi sırasında kullanılır mı?

Hekim eşliğinde kullanılabilir; nane, kemoterapi sırasındaki bulantı için araştırılan bitkilerdendir. Dört çalışmayı ve 290 kişiyi kapsayan bir derlemeye göre nane yağını koklamak, kemoterapi alan hastalarda bulantı ve kusmayı azaltmaya yardımcı olmuştur.

Kemoterapi alan 84 meme kanseri hastasıyla yapılan bir çalışmada, suya damlatılarak içilen nane özütü bulantı, kusma ve iştahsızlığın şiddetini azaltmıştır.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Kök hücre tedavisi gören hastalarda papatya ve nane içeren bitkisel gargara, ağız yaralarına bağlı şikâyetleri hafifletmiştir. Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında nanenin kansere karşı özellikleri dikkat çekmiştir; insanlarda araştırılmaya devam ediyor.

Dosetaksel ve sisplatin gibi kemoterapi ilaçlarıyla birlikte nane takviyesi, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

İlgili sayfalar: Belirtilere destek ve Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kimler dikkat etmeli?

• Reflü, mide yanması, safra taşı ya da karaciğer hastalığınız varsa nane yağının ağızdan kullanımı hekiminizle planlanır.
• Mide koruyucu, felodipin, siklosporin ya da kemoterapi ilacı kullanıyorsanız nane yağı bu ilaçlarla birlikte değerlendirilir.
• Nane yağı 2 yaş altındaki çocuklarda kullanılmaz; hamilelik ve emzirme döneminde hekiminize danışın.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Nane desteğinden yararlanmak istediğinizde fitoterapi sertifikalı hekiminizle görüşebilirsiniz. Düzenli ilaç kullanıyorsanız, kemoterapi alıyorsanız ya da sindirim şikâyetleriniz 2 haftadan uzun sürüyorsa hekiminiz size uygun biçimi ve süreyi tedavinizle birlikte planlar.