Pankreas kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Pankreas kanseri nedir?

Pankreas kanseri, midenin alt kısmının arkasında duran armut biçimli bir organ olan pankreasta başlayan kanserdir.

Pankreasın iki görevi vardır: sindirime yardım eden enzimleri salgılar ve kan şekerini düzenleyen insülin gibi hormonları üretir.

Pankreas kanserlerinin yaklaşık %95’i sindirim salgısı üreten hücrelerde başlar. En sık tür pankreatik duktal adenokarsinomdur ve vakaların yaklaşık %90’ını oluşturur; “pankreas kanseri” denince çoğunlukla bu tür kastedilir.

Hormon üreten hücrelerden gelişen pankreas nöroendokrin tümörleri çok daha seyrektir. Nedenleri, tedavileri ve seyirleri bambaşkadır; bu sayfa onları kapsamaz.

Pankreas kanserinin belirtileri nelerdir?

Pankreas kanseri erken dönemde belirti vermez; belirtiler çoğunlukla kanser yayıldıktan sonra başlar. Bu yüzden erken evrede fark edilmesi çok zordur.

Kanser büyüdükçe şu belirtiler görülebilir:

• Karnın üst ya da orta kısmında ve sırtta ağrı
• Sarılık: ciltte ve gözlerin akında sararma, açık renkli dışkı, koyu idrar, kaşıntı
• Nedeni bilinmeyen kilo kaybı, iştahsızlık, yorgunluk
• Gaz, şişkinlik, bulantı ve kusma
• Bacaklarda şişlik

Risk etkeni olmayan birinde yeni başlayan şeker hastalığı ve yeni tanı konan bir kan pıhtısı da pankreas kanserinin işareti olabilir. Bu belirtilerin daha hafif başka nedenleri de olabilir; endişe verici bir yakınmanızı hekiminize göstermeniz gerekir.

Pankreas kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi kanserin evresine, genel sağlığınıza ve tercihlerinize göre onkoloji ekibiyle birlikte planlanır ve çoğu zaman birden fazla tedaviyi içerir. Başlıca tedaviler şunlardır:

• Kemoterapi: En sık iki kombinasyon, lökovorin, 5-fluorourasil, irinotekan ve oksaliplatinden oluşan FOLFIRINOX ile gemsitabin ve nab-paklitakseldir.
• Ameliyat: Tümör tamamen çıkarılabildiğinde uzun süreli yaşam şansı en yüksektir. Ancak hastalık çoğu zaman ilerlemiş evrede bulunur ve ameliyat mümkün olmaz. Pankreasın baş kısmındaki tümörlerde Whipple ameliyatı, gövde ve kuyruk kısmındakilerde distal pankreatektomi yapılır.
• Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin öldürülmesi ya da büyümesinin durdurulması.
• Hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi: Az sayıda hastada işe yarar; tümörde yapılan moleküler testler bu tedavilere uygun olup olmadığınızı gösterir.

Safra yolunu tıkayan tümörlerde, belirtileri hafifletmek için endoskopik yolla stent (ince bir tüp) yerleştirilebilir. Palyatif bakım, yani ağrı, bulantı ve kaygı gibi belirtilerin giderilmesine yönelik bakım, tedavinin önemli bir parçasıdır.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, pankreas kanseri için uygulanan tedavinin yanında yorgunluk, bulantı ve iştahsızlık gibi şikâyetlerde destek olabilir. Bu kanserde belirtiler kemoterapinin yan etkileriyle artabildiği için destek ayrıca önem taşır.

• Yaşam kalitesi: Kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yöntemler, tıbbi tedaviye ek olarak kullanıldığında belirtilerin kontrolüne ve hastanın iyilik hâline katkı sağlar. Zencefilin etken maddelerinden biriyle yapılan bir çalışmada iştahta ve yaşam kalitesinde düzelme bildirilmiştir (Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi).
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO–SIO 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi, tedavi sürerken yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Bazı çalışmalarda zencefilin kemoterapiye bağlı bulantıyı hafiflettiği görülmüştür; zencefil, kullandığınız bulantı ilacına ek olarak konuşulur.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır. Hekim, hangi ürünün tedavinizle uyumlu olduğunu kullanmaya başlamadan önce belirler.
• Etkileşim kontrolü: Bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta işlenmesini değiştirebildiği için hekim her ürünü kemoterapi şemanıza göre seçer; FOLFIRINOX ile sarı kantaron örneği aşağıda, kemoterapi bölümündedir.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekim raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları değerlendirir; mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar ve bu planı tedavi süresince sizinle birlikte gözden geçirir.

Yorgunluk önerisi, ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna dayanır. Kılavuzda aktarılan 364 hastalık bir çalışmada Amerikan ginsengi, tedavisi süren hastalarda yorgunluğu etkisiz bir hapa (plasebo) göre azaltmıştır.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Zencefilin bulantı ve iştah üzerindeki etkisine ilişkin bulgular Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nin aktardığı çalışmalardan gelir.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Tıbbi tedavinizin yanında, onunla uyumlu biçimde yer alır.

Pankreas kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Pankreas kanserinde insanlarda araştırılan başlıca bitkisel ürünler zerdeçalın etken maddesi kurkumin ve ökse otu özütüdür; kurkumin için ilk insan çalışmasında bazı hastalarda biyolojik etki görülmüştür.

Kurkumin çalışmasında 25 ileri evre pankreas kanseri hastası her gün ağızdan kurkumin almıştır. Değerlendirilebilen 21 hastanın 2’sinde biyolojik etki görülmüş ve kurkumin iyi tolere edilmiştir.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Ökse otu için 2013’te yayımlanan, grupların bilindiği 220 hastalık bir çalışmada yaşam süresi daha uzun bildirilmiş (Ulusal Kanser Enstitüsü’nün özeti de bu sonucu anar), daha sıkı tasarlanmış 290 hastalık çift kör MISTRAL çalışmasında ise yaşam süresi ve yaşam kalitesi plaseboya göre farklı bulunmamıştır.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Kanserde araştırılan bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından kanser ilaçlarınızla uyumuna bakılarak seçilir. Bazı bitkiler kanser ilaçlarını vücutta işleyen enzimleri etkileyebildiği için seçim kemoterapi şemanıza göre yapılır.

Pankreas kanserinde sık kullanılan FOLFIRINOX, irinotekan içerir. Beş kanser hastasıyla yapılan bir çalışmada sarı kantaron, irinotekanın vücutta dönüştüğü etkin maddenin (SN-38) kandaki düzeyini düşürmüştür. Bu yüzden irinotekan alanlarda sarı kantaron plana alınmaz.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında antioksidan takviyeleri, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır. Pankreas kanserinde sık görülen yeme sorunları için de tedavinizle uyumlu seçenekler birlikte belirlenir.

Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Ayrıntılı bilgi: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Kanser hastası ne yemeli?

Kimler dikkat etmeli?

• FOLFIRINOX gibi irinotekan içeren tedavilerde sarı kantaron plana alınmaz; hekiminiz tedavinizle uyumlu ürünü seçer.
• Kan sulandırıcı kullanıyorsanız zerdeçal takviyesi hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında antioksidan takviyeleri, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün kullanıyorsanız ya da tedavi sürecinde destek almak istiyorsanız, ürüne başlamadan önce başvurmanız uygun olur. Kanser tanısı aldıysanız yeni bir tamamlayıcı yönteme başlamadan önce hekiminizle konuşmanız, size en uygun desteğin seçilmesini kolaylaştırır.

Görüşmede patoloji raporunuz, tahlilleriniz, kemoterapi şemanız, varsa ameliyat bilgileriniz ve kullandığınız bütün ilaç ve takviyeler birlikte gözden geçirilir. Amaç, şikâyetlerinize uygun ve tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlamaktır. Görüşme hastalığın gidişatı hakkında bir sonuç vaat etmez.

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu