Meme kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Meme kanseri nedir?

Meme kanseri, memedeki hücrelerin kontrolsüz çoğalarak tümör denen bir kitle oluşturduğu kanserdir; bu hücreler vücudun başka yerlerine yayılabilir.

Çoğunlukla 45 yaş ve üzerindeki kadınlarda görülür; erkeklerde ve çocuklarda seyrektir. Meme kanserlerinin çoğu süt kanallarında başlar (duktal kanser); bir kısmı süt üreten bezlerde başlar (lobüler kanser).

Kanser hücreleri kanal ya da bezin içinde kalıp çevre dokuya geçmemişse buna “yerinde karsinom” (karsinoma in situ) denir. Meme kanserlerinin çoğu ise çevre dokuya yayılmış, yani invaziv kanserlerdir.

Meme kanserli kişilerin yaklaşık %80’inde kanser hücrelerinde hormon reseptörü bulunur; bu tümörlere hormon reseptörü pozitif denir ve hormon tedavisine yanıt verebilirler.

Meme kanserinin belirtileri nelerdir?

En sık belirti memede ya da koltuk altında ele gelen bir kitle ya da memede bir değişikliktir; ancak erken meme kanseri çoğu zaman belirti vermez, bu yüzden tarama önemlidir.

Ulusal Kanser Enstitüsü şu değişikliklerde hekime başvurulmasını önerir:

• Memede, meme çevresinde ya da koltuk altında kitle veya sertleşmiş bölge
• Memenin büyüklüğünde ya da şeklinde değişiklik
• Meme başından süt dışında bir akıntı gelmesi
• Meme başının şeklinde değişiklik, içe çekilme ya da düzleşme
• Meme derisinde kızarıklık, koyulaşma, pullanma, şişlik, kaşıntı ya da çukurlaşma

Meme kanseri genellikle ağrı yapmaz. Memedeki değişikliklerin çoğu kanser değildir; yine de yakın zamanda normal bir mamografi çektirmiş olsanız bile yeni bir değişikliği hekiminize göstermeniz gerekir.

Meme kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi, kanserin türüne ve evresine göre onkoloji ekibiyle birlikte planlanır ve çoğu zaman birden fazla tedaviyi içerir.

Tedaviler iki gruba ayrılır:

• Bölgesel tedaviler: Ameliyat (memenin yalnızca tümörlü bölümünün ya da tamamının alınması) ve radyoterapi. Yalnızca kanserin bulunduğu bölgeye yöneliktir.
• Sistemik tedaviler: Kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi. Bu ilaçlar vücudun her yerindeki kanser hücrelerine ulaşabilir. Her hastanın kemoterapi alması gerekmez; immünoterapi üçlü negatif meme kanserinde kullanılabilir.

Hormon tedavisi, hormon reseptörü pozitif meme kanserlerinde hastalığın geri gelme riskini azaltmak için kullanılır. Tamoksifen ve aromataz inhibitörleri bu ilaçlara örnektir; ameliyattan sonra verilebilirler. Çalışmalarda 5 yıl ya da daha uzun süre kullanılan hormon tedavisi, kanserin geri gelmesini ve kansere bağlı yaşam kaybını belirgin azaltmıştır.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Tıbbi tedavinizi planlandığı gibi sürdürmeniz en önemli adımdır; fitoterapi onun yanında yer alan bir destektir.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, onkolojik tedaviyle birlikte ve fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde kullanıldığında yan etkilerin yönetimine ve yaşam kalitesine destek olabilir. Entegratif Onkoloji Derneği’nin (SIO) ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) tarafından onaylanan meme kanseri kılavuzu, bazı bitkisel seçenekleri belirli şikâyetler için düşünülebilecek yöntemler arasında sayar:

• Yaşam kalitesi: Kılavuz, deri altına uygulanan ökse otu özütünü yaşam kalitesi için düşünülebilecek seçenekler arasında sayar; insan çalışmalarında ökse otuyla yan etkilerin daha az olduğu da bildirilmiştir.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: Kılavuza göre zencefil, kemoterapi sırasında bulantı ve kusmayı kontrol etmek için bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebilir; ginseng tedavi sırasındaki yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Küçük çalışmalarda deve dikeni kemoterapinin karaciğere yan etkilerini azaltmada yararlı bulunmuştur.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır. Hekim içeriği belli ürünleri seçer; hormon reseptörü pozitif kanserlerde önerilmeyen ginseng özütleri yerine uygun olanları belirler.
• Etkileşim kontrolü: Bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta işlenmesini değiştirebilir. Bu yüzden hangi ürünün kemoterapinizle ve hormon tedavinizle uyumlu olduğu, kullanmaya başlamadan önce belirlenir.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekiminiz raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları değerlendirerek mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar; uygun bulunan ürünler tedavi boyunca gözden geçirilir. Bu görüşme hastalığın gidişatı hakkında bir sonuç vaat etmez.

ASCO ve SIO’nun 2024 kılavuzunda aktarılan, 364 hastalık büyük bir çalışmada Amerikan ginsengi, tedavisi süren hastalarda yorgunluğu etkisiz bir hapa (plasebo) göre azaltmıştır; kılavuz bu yüzden tedavi sürerken Amerikan ginsengini önerilebilecek yöntemler arasında sayar.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Meme kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Meme kanserinde bitkiler en çok tedavinin yan etkilerini hafifletmek ve yaşam kalitesini desteklemek için araştırılmıştır; zencefil, ginseng ve ökse otu bu amaçla kılavuzda yer alır.

Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’ne göre küçük çalışmalarda deve dikeni, metastaz yapmamış meme kanseri hastalarında kemoterapinin karaciğere yan etkilerini azaltmada yararlı bulunmuştur. Krem olarak kullanılan silimarin de radyoterapiye bağlı cilt tahrişinde yararlı bildirilmiştir.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Zerdeçal (kurkumin), radyoterapiye bağlı cilt tahrişi için 686 kadınla yapılan büyük bir çalışmada araştırılmış; bu çalışmada belirgin bir azalma görülmemiştir.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Kanserde araştırılan bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Evet; fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde, tedavinizle uyumlu seçilen bitkisel ürünler kemoterapi sırasında kullanılabilir. Hekiminiz, kanser ilaçlarının vücutta işlenmesini değiştirebilen bitkileri ayırır ve size uygun ürünü seçer. Meme kanserinde hekiminizin birlikte değerlendirdiği başlıca noktalar şunlardır:

• Antioksidan takviyeleri: Menopoz sonrası meme kanserli kadınlarla yapılan bir çalışmada, kemoterapi ve radyoterapi sırasında antioksidan takviyesi kullananlarda hastalıksız kalma şansı daha düşük bulunmuştur; bu yüzden bu dönemde antioksidan takviyeleri hekimlerinizle birlikte planlanır.
• Zerdeçal: Bir vaka bildiriminde, kemoterapi sırasında çok miktarda zerdeçal kökü demlemesi içen bir hastada beyaz kan hücreleri düşmüş, zerdeçal kesilince normale dönmüştür; yüksek miktarlar bu yüzden hekimle birlikte değerlendirilir.
• Soya takviyeleri: Soya yiyecek olarak genellikle güvenlidir; takviyeleri ise tamoksifen ve aromataz inhibitörlerinin etkisini değiştirebildiği için hekim değerlendirmesiyle kullanılır.
• Black cohosh (Actaea racemosa): Sıcak basması için kullanılan bu bitki meme kanseri geçirmiş kadınlarda yeterince araştırılmamıştır ve nadiren karaciğeri etkileyebilir; bu yüzden hekim değerlendirmesiyle düşünülür.

Kemoterapi sırasında görülebilen iştahsızlık ve bulantı gibi beslenme sorunları için fitoterapi sertifikalı hekiminiz size uygun desteği tedavinizle uyumlu biçimde planlar.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır. Ayrıntılı bilgi: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Kanser hastası ne yemeli?

Kimler dikkat etmeli?

• Tamoksifen ya da aromataz inhibitörü kullanıyorsanız soya takviyesi ve hormon etkisi olabilecek bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Kan sulandırıcı kullanıyorsanız zerdeçal takviyesi tercih edilmez.
• Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında antioksidan takviyeleri, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün kullanıyorsanız ya da tedavi sürecinde destek almak istiyorsanız, ürüne başlamadan önce başvurmanız uygun olur. Kanser tanısı aldıysanız yeni bir tamamlayıcı yönteme başlamadan önce hekimlerinizle konuşmanız özellikle önemlidir.

Görüşmede patoloji raporunuz (hormon reseptörü ve HER2 durumu dahil), tahlilleriniz, aldığınız kemoterapi ya da hormon tedavisi ve kullandığınız bütün takviyeler birlikte gözden geçirilir. Amaç, şikâyetlerinize uygun ve tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun, size özel bir destek planı hazırlamaktır. Görüşme hastalığın gidişatı hakkında bir sonuç vaat etmez.

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu