Böbrek kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Böbrek kanseri nedir?

Yetişkinlerde en sık görülen böbrek kanseri türü renal hücreli kanserdir. Bu kanser, böbrekte kanı süzüp idrarı oluşturan çok ince kanalcıkların (tübüller) iç yüzeyinde başlar.

Böbreğin idrarı topladığı bölümde (böbrek havuzu) ya da üreterde başlayan kanser farklı bir hastalıktır ve ayrı değerlendirilir.

Sigara içmek, bazı ağrı kesicilerin uzun süre yanlış kullanılması, fazla kilo, yüksek tansiyon, ailede böbrek kanseri bulunması ve von Hippel-Lindau hastalığı gibi bazı kalıtsal durumlar böbrek kanserinin risk etkenleri arasındadır. Risk etkeni taşımak hastalığın mutlaka ortaya çıkacağı anlamına gelmez.

Böbrek kanserinin belirtileri nelerdir?

Erken evrede çoğu zaman belirti olmaz; belirtiler tümör büyüdükçe ortaya çıkabilir. Böbrek kanseri çoğunlukla başka bir nedenle yapılan tetkikler sırasında fark edilir.

Şu belirtilerde hekiminize başvurun:

• idrarda kan
• karında ya da belde ele gelen şişlik
• kaburgalarla bel arasında geçmeyen yan ağrısı
• iştahsızlık ya da istemeden kilo kaybı
• kansızlık, yorgunluk
• geçmeyen ateş ve gece terlemesi

Bu belirtiler başka birçok hastalıkta da görülür; bu yüzden muayene ve tetkiklerle değerlendirilmesi gerekir.

Böbrek kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi planı kanserin evresine, kişinin genel sağlığına ve tercihlerine göre onkoloji ve üroloji ekibiyle birlikte belirlenir. Erken evrede ana tedavi ameliyattır.

• Ameliyat: Tümörün çevresiyle birlikte çıkarılması (kısmi nefrektomi) ya da böbreğin tamamının alınması (basit ya da radikal nefrektomi). Bir böbreğin bir bölümüyle de yaşamak mümkündür.
• Ameliyat yapılamıyorsa: Tümörü dondurarak (kriyoterapi) ya da ısıyla (termal ablasyon) yok etme, tümörü besleyen damarı tıkama (embolizasyon) ve hedefe odaklı yüksek dozlu radyoterapi seçenekleri vardır.
• Bağışıklık tedavisi: Nivolumab, ipilimumab, pembrolizumab ve avelumab gibi ilaçlar kullanılır; pembrolizumab yüksek riskli hastalarda ameliyattan sonra da verilebilir.
• Hedefe yönelik ilaçlar: Sunitinib, pazopanib, kabozantinib, aksitinib, lenvatinib ve everolimus bunlardan bazılarıdır.

Böbrek kanseri ilk tedaviden yıllar sonra da geri dönebilir; bu yüzden kontroller uzun süre devam eder.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, böbrek kanserinde mevcut tedavinizin yanında şu konularda destek olur:

• Yaşam kalitesi: ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’nin aktardığı kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yaklaşımlar, tıbbi tedaviye ek olarak kullanıldığında belirtilerin kontrolüne ve kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardım eder.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO–SIO 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi, tedavi sürerken yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu, kemoterapi sırasında zencefilin bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini söyler; Ulusal Kanser Enstitüsü de zencefil çayı gibi zencefilli yiyecek ve içeceklerin bulantıyı hafifletebileceğini belirtir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Ulusal Böbrek Vakfı’na göre bazı bitkisel ürünler böbrekten atılır ve böbrek işlevi azalmış kişilerde vücutta birikebilir; bazılarında yüksek miktarda potasyum ya da fosfor bulunur. Amerikan ginsengi ve zerdeçal da bu takviyeler arasında sayılır; bu yüzden böbreğin bir bölümü ya da tamamı alınmış kişilerde ürünler böbrek işlevi tahlillerine göre seçilir. Hekim, içeriği belli ve ruhsatlı ürünü seçer.
• Etkileşim kontrolü: Böbrek kanserinde çoğunlukla bağışıklık tedavisi ve hedefe yönelik ilaçlar kullanılır. Bitkisel ürünler bu ilaçların emilimini, dağılımını ve atılımını değiştirebilir. Sarı kantaron alan hastalarda kanser ilaçlarının kandaki düzeyi düşük bulunmuştur; greyfurt suyu ise sunitinibin kana geçen miktarını artırmıştır. Turunç ve benzeri bazı turunçgiller de kanser ilaçlarıyla etkileşebilir. Hekim her ürünü kullandığınız ilaçla birlikte değerlendirir.
• Düzenli takip: Böbrek kanserinde kontroller uzun süre devam eder. Fitoterapi sertifikalı hekim patoloji raporunu, ameliyatın türünü, böbrek işlevi tahlillerini ve kullandığınız kanser ilaçlarını birlikte değerlendirir; mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar ve bu planı tahlil sonuçlarınızla birlikte gözden geçirir.

Yorgunluk önerisinin dayandığı ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzu, 113 rastgele kontrollü çalışmayı değerlendirmiştir. Amerikan ginsengi önerisi koşulludur; kılavuz ginseng için bazı ilaç etkileşimi bildirimlerine de dikkat çeker.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez.

Böbrek kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Böbrek kanserinde bitkiler üzerine araştırmalar sürmektedir; ökse otu özütüyle yapılan bir hayvan çalışmasında dikkat çekici sonuçlar alınmıştır. Kanserde araştırılan bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Ökse otundan elde edilen bir özüt, farelerde oluşturulan böbrek kanseri tümörlerinin büyümesini yavaşlatmıştır. Bu bulgu insanlarda araştırılmaya devam ediyor.

Kanıt türü: hayvan çalışması

Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Evet; hangi ilacı kullanırsanız kullanın, bitkisel ürünler fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde, tedavinize uygun olanlar seçilerek kullanılabilir. Hekiminizin ilaçlarınızla birlikte değerlendirdiği başlıca ürünler yukarıda, “Etkileşim kontrolü” maddesinde yer alır.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Bitki-ilaç etkileşimleri

Kimler dikkat etmeli?

• Hedefe yönelik bir kanser ilacı kullanıyorsanız sarı kantaron ve greyfurt bu ilaçla birlikte kullanılmaz; hekiminiz uygun seçenekleri belirler.
• Aristolokik asit içeren Aristolochia ve bazı Asarum (yabani zencefil) türleri böbreği etkileyebildiği için fitoterapide kullanılmaz.
• Böbreğiniz alındıysa ya da böbrek işleviniz azaldıysa takviyeler böbrek işlevi tahlillerinize göre hekiminizle birlikte seçilir.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün kullanmayı düşündüğünüzde, ürüne başlamadan önce başvurabilirsiniz. Görüşmede patoloji raporu, ameliyatın türü, böbrek işlevini gösteren tahliller ve kullandığınız kanser ilaçları birlikte değerlendirilir; yorgunluk ya da bulantı gibi şikâyetleriniz için tedavinizle ve böbrek işlevinizle uyumlu seçenekler konuşulur. Amaç, mevcut tedavinizle uyumlu, size özel bir destek planı hazırlamaktır.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır. Kanser tanısı aldıysanız yeni bir yönteme başlamadan önce hekiminizle konuşmanız özellikle önemlidir. Tedavi sırasında birçok hastanın daha fazla protein ve enerjiye ihtiyacı olur; böbrek işleviniz azaldıysa bunu bir diyetisyenle planlamak daha da önemlidir. Beslenme için: Kanser hastası ne yemeli?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu