Tiroid kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Tiroid kanseri nedir?

Tiroid kanseri, boğazın alt kısmında, nefes borusunun yanında bulunan kelebek biçimli tiroid bezinde kanser hücrelerinin oluşmasıdır. Tiroid, besinlerden ve iyotlu tuzdan aldığı iyotla kalp hızını, vücut ısısını ve besinlerin enerjiye dönüşme hızını (metabolizma) düzenleyen hormonlar yapar.

Tiroidde bulunan yumrular (nodül) sıktır ve çoğu kanser değildir. Yumruların yalnızca küçük bir kısmında kanser saptanır.

Başlıca türler şunlardır:

• Papiller ve foliküler tiroid kanseri: İyi farklılaşmış, yani normal tiroid hücresine benzeyen türlerdir. Tedavi edilebilir ve genellikle tamamen ortadan kaldırılabilirler.
• Anaplastik tiroid kanseri: Daha nadirdir; hızlı büyür ve yayılır, seyri daha ağırdır.
• Medüller tiroid kanseri: Tiroiddeki C hücrelerinden gelişir. Bazen anne babadan çocuğa geçen bir gen değişikliğinden (RET geni) kaynaklanır; bu yüzden aile üyelerine genetik test önerilebilir.

Tiroid kanserinin belirtileri nelerdir?

Tiroid kanseri başlangıçta belirti vermeyebilir ve bazen rutin bir muayenede fark edilir. Tümör büyüdükçe belirtiler ortaya çıkabilir.

Şu yakınmalarda hekiminize başvurun:

• Boyunda şişlik ya da ele gelen yumru
• Nefes almada güçlük
• Yutkunmada güçlük ya da yutkunurken ağrı
• Ses kısıklığı

Bu yakınmaların başka nedenleri de olabilir. Tanı için boyun ultrasonu, ince bir iğneyle tiroidden doku örneği alınması (ince iğne biyopsisi) ve hormon düzeylerine bakan kan tahlilleri kullanılır.

Tiroid kanseri nasıl tedavi edilir?

En sık uygulanan tedavi ameliyattır. Kanserin türüne ve evresine göre tiroidin bir lobu, büyük kısmı ya da tamamı çıkarılır; gerekirse yakındaki lenf bezleri de alınır.

• Radyoaktif iyot: Papiller ve foliküler kanserde ağızdan verilir. İyodu yalnızca tiroid dokusu tuttuğu için, kalan tiroid dokusunda ve yayılmış tiroid kanseri hücrelerinde birikir. Bu tedaviden önce hekim düşük iyotlu diyet isteyebilir; tedavinin işe yaraması için TSH hormonunun yüksek olması gerekir.
• Tiroid hormonu ilacı: Tedavi tiroid hücrelerini ortadan kaldırdığı için tiroid yeterli hormon yapamaz; bu yüzden hormon ilacı verilir. Bu ilaç, kanserin büyümesini ya da geri gelmesini kolaylaştırabilen TSH hormonunun yapımını da baskılar. Levotiroksin bu amaçla kullanılan ilaçtır.
• Diğer yöntemler: Dışarıdan verilen radyoterapi, sorafenib ve lenvatinib gibi hedefe yönelik ilaçlar, kemoterapi ve bazı durumlarda tedavi vermeden yakın izlem uygulanabilir. Hedefe yönelik ilaçlar daha çok yayılmış ya da tekrarlamış hastalıkta kullanılır.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, tiroid kanseri için uygulanan tedavinin yanında yaşam kalitesini desteklemeye ve tedaviye bağlı yakınmaları hafifletmeye yardımcı olabilir.

• Yaşam kalitesi: Kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yöntemler, tıbbi tedaviye ek olarak kullanıldığında belirtilerin kontrolüne ve kişinin iyi hissetmesine katkı sağlar. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi, onkolojik tedavi alan yetişkinlerde yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir; kılavuz 113 rastgele kontrollü çalışmanın taranmasına dayanır.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

• Yan etkilerin hafifletilmesi: Tiroid kanseri tedavisinden sonra tat kaybı, boğaz ağrısı, göz ve ağız kuruluğu görülebilir; limon ve zencefil uçucu yağıyla yapılan aromaterapi, radyoaktif iyot sonrası tükürük bezi işlevinde umut verici sonuç vermiştir (aşağıda). Zencefil çayı gibi zencefilli yiyecek ve içecekler de tedaviye bağlı bulantı ve kusmayı hafifletebilir; meme kanseri hastaları için hazırlanan ve ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu, zencefilin kemoterapi sırasında bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini belirtir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır; radyoaktif iyot öncesinde iyot içeren takviyelere ara verilir. Hekim, içeriği belli ve tedavinizle uyumlu ürünü seçer; gerekirse daha uygun bir seçenek önerir.
• Etkileşim kontrolü: Tiroid kanserinde ürün, radyoaktif iyot ve tiroid hormonu ilacıyla uyumuna göre seçilir. Örneğin kalsiyum ve demir takviyeleri levotiroksinden en az 4 saat ayrı alınır.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekim raporlarınızı, hormon düzeylerinizi ve ilaçlarınızı izler; mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Onun yanında, tedavinizle uyumlu biçimde yer alır.

Tiroid kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Tiroid kanserinde bitkiler en çok tedavinin yan etkilerini hafifletmek için araştırılmıştır. Bu alandaki tiroid kanserine özgü insan çalışması radyoaktif iyot sonrası tükürük bezi işlevine yöneliktir.

Limon ve zencefil uçucu yağı (aromaterapi). Japonya’da radyoaktif iyot alan 71 hastanın katıldığı bir çalışmada hastalar iki gruba ayrıldı. Hastanede kaldıkları sürede limon ve zencefil uçucu yağı karışımını koklayan grupta tükürük bezi işlev ölçümleri, damıtılmış su koklayan gruba göre daha olumlu bulundu. Yazarlar aromaterapinin tedaviye bağlı tükürük bezi sorunlarına karşı yararlı olabileceğini belirtti.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Amerikan ginsengi ve zencefil: Farklı kanser türlerinden hastaların katıldığı çalışmalarda yorgunluk ve bulantıda olumlu sonuç vermiştir. Kan sulandırıcı (ör. varfarin) kullananlarda ya da kanama eğilimi olanlarda ginseng ve zencefil takviyeleri hekimle birlikte planlanır.

Kanserde araştırılmış bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından ilaçlarınızla uyumuna bakılarak seçilir. Tiroid kanserinde kemoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar çoğunlukla yayılmış ya da tekrarlamış hastalıkta kullanılır. Bitkisel ürünler bu ilaçların vücutta işlenmesini sağlayan enzimleri etkileyebilir; bitki ve takviyelerin çoğu da kemoterapi ilaçlarıyla birlikte incelenmemiştir. Bu yüzden seçim ilaçlarınız bilinerek yapılır.

Tiroid kanserinde radyoaktif iyot ve tiroid hormonu ilacıyla uyum da bu planın parçasıdır:

• Deniz yosunu (kelp) ve iyotlu takviyeler: Radyoaktif iyot öncesindeki düşük iyotlu diyette iyot içeren vitamin ve takviyelere, özellikle kelp ve dulse gibi yosun ürünlerine ara verilir. Amerikan Tiroid Derneği bu dönemde, özellikle iyot miktarı belli olmayan bitkisel takviyelere ara verilmesini önerir.
• Ashwagandha: Tiroid hormonu ilaçlarıyla etkileşebildiği için tiroid hastalığında hekimce değerlendirilir.
• Kalsiyum ve demir takviyeleri: Levotiroksinden en az 4 saat önce ya da 4 saat sonra alınır. Soya, ceviz ve lifli besinler de ilacın etkisini değiştirebilir.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Radyoaktif iyot öncesinde tiroid ilacınıza ara verilmesi gerekiyorsa buna hekiminiz karar verir. Tedavi sırasında beslenme de önemlidir; kemoterapi beyaz kan hücrelerini azaltabildiği için yiyecekleri güvenli hazırlamak gerekir.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Kanser hastası ne yemeli?

Kimler dikkat etmeli?

• Radyoaktif iyot öncesindeki düşük iyotlu diyet döneminde kelp, deniz yosunu ve iyot içeren takviyelere ara verilir.
• Tiroid hormonu ilacı kullanıyorsanız kalsiyum ve demir takviyeleri ilaçtan 4 saat ayrı alınır; ashwagandha hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bir bitkisel ürün kullanmayı düşünüyorsanız, özellikle radyoaktif iyot tedavisi öncesinde, ya da tedavi sırasında yorgunluk, bulantı, ağız kuruluğu gibi yakınmalarınız için destek arıyorsanız başvurabilirsiniz. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi, ne sıklıkla ve hangi miktarda aldığınızla birlikte yazılı bir liste olarak götürmeniz yararlıdır.

Görüşmede hekim raporlarınızı, tiroid hormonu düzeyleri dahil tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir. Amaç, radyoaktif iyot ve tiroid hormonu ilacınızla uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlamaktır.

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu