Sperm sayısını artıran bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Erkek kısırlığı ve sperm düşüklüğü nedir?

Erkek kısırlığı, erkekteki bir sorun nedeniyle gebeliğin oluşmamasıdır. En sık nedenler menide hiç sperm olmaması ya da az olması, spermin biçiminin ve hareketinin bozuk olması ve meninin dışarı atılmasındaki sorunlardır.

Meni kalitesinin düşük olması erkek kısırlığının sık bir nedenidir. Sperm sayısı çok düşük olabilir, spermler iyi yüzemeyebilir ya da biçimleri bozuk olabilir. Bu durumların birçoğunda belirli bir neden bulunamaz.

Kısırlığın genel anlatımı için: Kısırlığa iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Sperm sayısı neden düşer?

Testisleri etkileyen durumlar meni kalitesini düşürebilir. Testis enfeksiyonu, testis kanseri, testis ameliyatı, inmemiş testis ve testis yaralanması buna yol açabilir.

Testosteronun düşük olması (hipogonadizm) sperm yapımını etkiler. Bazı ilaçlar da sperm sayısını azaltır: sülfasalazinin etkisi ilaç bırakılınca geçer; kemoterapi sperm üretimini belirgin biçimde azaltabilir; uzun süre kötüye kullanılan anabolik steroidler sperm sayısını ve hareketini düşürür.

Sigara, aşırı alkol, şişmanlık ve çevredeki bazı kimyasallar da doğurganlığı etkileyebilir. Testis torbasının ısınması meni kalitesinin düşmesiyle ilişkilidir.

Sperm düşüklüğü nasıl teşhis edilir?

Temel test meni (semen) analizidir; sperm sayısının düşük olup olmadığına ve spermlerin düzgün hareket edip etmediğine bakılır.

Amerikan Üroloji Derneği ile Amerikan Üreme Tıbbı Derneği’nin ortak kılavuzu, değerlendirmenin ayrıntılı öykü, muayene ve gerektiğinde ek testlerle yapılmasını önerir.

Azospermi nedir?

Azospermi, boşalma sıvısında (menide) hiç sperm bulunmamasıdır. Hiç meni gelmemesinden ya da meninin geriye, mesaneye kaçmasından farklı bir durumdur.

İki ana türü vardır. Tıkayıcı azospermide testis sperm üretir ama yollar tıkalıdır. Tıkayıcı olmayan azospermide ise sorun üretimdedir. Tıkanıklık cerrahiyle açılabilir ya da sperm doğrudan testisten alınabilir. Tıkayıcı olmayan azospermide kılavuz, testisten mikroskop altında sperm arama ameliyatını (mikro-TESE) önerir.

Varikosel sperm sayısını etkiler mi?

Etkileyebilir. Varikosel, testis torbasındaki toplardamarların genişlemesidir ve testisin sperm üretimini bozabilen nedenlerden biridir.

Varikosel yetişkin erkeklerin yaklaşık yüzde 15’inde, kısırlık yaşayan erkeklerin ise yaklaşık yüzde 40’ında görülür. Kılavuz, çocuk isteyen, elle hissedilen varikoseli olan ve meni değerleri bozuk erkeklerde ameliyatın düşünülmesini önerir. Yalnızca görüntülemede görülen varikosel için ameliyat önerilmez.

Bir Cochrane derlemesi 48 çalışmayı inceledi. Ameliyat ya da girişimsel radyoloji ile yapılan tedavi gebelik şansını artırabilir; ancak canlı doğuma etkisi belirsizdir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Erkek kısırlığının tıbbi tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi nedene göre seçilir. Gonadotropin denen hormon ilaçları bazı erkeklerde doğurganlığı artırabilir; sperm kanalındaki tıkanıklık cerrahiyle düzeltilebilir; gerekirse sperm cerrahiyle alınır ve aşılama ya da tüp bebek gibi yöntemler kullanılır.

Kılavuz, çocuk isteyen erkeğe testosteron ilacı verilmemesini önerir; dışarıdan alınan testosteron sperm üretimini baskılar.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Erkek kısırlığında fitoterapi, araştırılmış bitkilerin bilinçli seçilmesiyle üroloji hekiminizin planladığı tedaviyi tamamlayan bir destek sağlar.

• Yaşam kalitesi: Ashwagandha Ayurveda tıbbında binlerce yıldır kullanılır; bazı ashwagandha hazırlıklarının uykusuzluk ve stres için yararlı olabileceği bildirilir. Kore ginsengi çalışmasında cinsel işlev puanı düzeldi.
• Şikâyetlerin hafifletilmesi: Araştırmalar, birkaç aylık ashwagandha kullanımının testosteron düzeyini ve sperm kalitesini artırmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir; sperm sayısı düşük erkeklerle yapılan kontrollü çalışmada sperm sayısı ve hareketi arttı.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Hekim, içeriği belli ve ruhsatlı ürünleri seçer.
• Etkileşim kontrolü: Fitoterapi sertifikalı hekim meni analizlerinizi, hormon tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir; ashwagandha ve demir dikeninin bilinen ilaç etkileşimleri bu sırada gözden geçirilir.
• Düzenli takip: Hormon ilacı, ameliyat ya da tüp bebek gibi bir plan ilerledikçe her ürünün bu plana uygunluğu yeniden değerlendirilir. Çocuk isteyen erkekte testosteron ilacının kullanılmaması bu uyumun bir parçasıdır.

Sperm sayısını artırmak için hangi bitkiler araştırılmış?

Erkek kısırlığında en olumlu sonuçlar ashwagandha ile alınmıştır; demir dikeni ve Kore ginsengi için de umut verici bulgular vardır.

Ashwagandha

Sperm sayısı düşük 46 erkekle yapılan bir çalışmada ashwagandha kökü özütü 90 gün boyunca plaseboyla (etkisiz ilaç) karşılaştırıldı. Ashwagandha grubunda sperm sayısı, meni hacmi ve sperm hareketi arttı; plasebo grubunda değişim çok azdı.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Bu konudaki sistematik derleme de ashwagandha alan erkeklerde sperm yoğunluğunda, meni hacminde ve sperm hareketinde artış bildirdi ve verileri umut verici buldu.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Demir dikeni

Açıklanamayan kısırlığı olan erkeklerde demir dikenini inceleyen bir derleme, yedi çalışmanın altısında sperm değerlerinde düzelme bildirildiğini aktarır.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Kore ginsengi

Kısırlık yaşayan 90 erkekle yapılan bir çalışmada 12 hafta ginseng kullanan grupta normal meni hacmine sahip olanların oranı arttı ve cinsel işlev puanı düzeldi. Yazarlar ginsengin cinsel işlevi düzeltmekte yararlı olabileceği sonucuna vardı.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Vitamin ve antioksidan takviyeleri

Bunlar bitki değildir ama sık kullanılır. 90 çalışmayı inceleyen Cochrane derlemesi, antioksidanların gebelik oranlarını artırabileceğini düşündüren bulgular bildirdi. Meni değerleri bozuk 174 erkekle yapılan bir çalışmada ise meni değerlerinde değişiklik görülmedi.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Bitkisel ürünler ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?

Bitkisel ürünler, hekiminiz kullandığınız ilaçları değerlendirdikten sonra tedavinizle uyumlu biçimde kullanılabilir. Ashwagandha şeker ve tansiyon ilaçları, bağışıklığı baskılayan ilaçlar, sakinleştiriciler, sara ilaçları ve tiroit hormonu ilaçlarıyla birlikte değerlendirilir.

Demir dikeni içeren bir karışımın klopidogrelle birlikte kullanımında stent içinde pıhtı bildirildiği için hekiminiz bu ilacı kullananlara farklı bir seçenek önerir.

Ayrıntılar: Bitki-ilaç etkileşimleri ve Güvenlik ve yan etkiler

Kimler dikkat etmeli?

• Çocuk sahibi olmak istiyorsanız testosteron ilacı ve anabolik steroid sperm üretimini azaltabildiği için planınız bunlar olmadan yapılır.
• Şeker, tansiyon, tiroit, bağışıklığı baskılayan ya da sakinleştirici ilaç kullanıyorsanız ashwagandha hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Klopidogrel, idrar söktürücü, tansiyon ya da şeker ilacı kullanıyorsanız demir dikeni hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Üroloji hekiminizin değerlendirmesinden sonra bitkisel bir destek düşünüyorsanız, başlamadan önce başvurabilirsiniz.

Görüşmede meni analizleri, hormon tahlilleri, raporlar ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilir. Hangi ürünün size ve üroloji hekiminizin planına uygun olduğu ve ilaçlarınızla uyumu birlikte gözden geçirilir. Fitoterapi tıbbi tedavinizin yanında kullanılan bir destektir. Genel bilgi için: Fitoterapi nedir?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu