Fitoterapi zararlı mı? Güvenli ve bilinçli kullanım

Fitoterapi zararlı mı?

Fitoterapi, sertifikalı hekimin seçtiği ruhsatlı ürünlerle ve kullandığınız ilaçlar değerlendirilerek uygulandığında tedaviyi destekleyen bir uygulamadır. Sağlık Bakanlığı, hekimin önerisiyle doğru zamanda ve doğru biçimde kullanılan bitkisel ürünlerin tedaviyi desteklemeye katkı sağlayabileceğini belirtir.

Dünya Sağlık Örgütü, güvenli uygulamanın uygulayıcının yetkinliğine, ürünün kalitesine, iyi iletişime ve güçlü denetime bağlı olduğunu vurgular. DSÖ’ye göre güvenli sonuç, yöntemin kendisinden çok uygulamanın nasıl yapıldığına bağlıdır.

Bakanlık bu yüzden uygulamanın hekimin rehberliğinde ve uygun görüşüyle yapılmasını önerir.

Bilinçli kullanım fitoterapiyi nasıl güvenli kılar?

Bilinçli kullanım, bitkisel desteğin tedavinizle uyumlu ve size uygun olmasını sağlar. Aşağıdaki adımların her biri buna katkı sağlar.

Bitkisel ürünler ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?

Evet, hekim eşliğinde seçilen bitkisel ürünler tedavinizle birlikte kullanılabilir. Sağlık Bakanlığı, tamamlayıcı uygulamaların hâlihazırda aldığınız tedaviyle beraber kullanılabileceğini ve bazı bitkisel ürünlerin ilaç tedavilerini destekleyebileceğini belirtir.

Aşağıdaki tablo, kılavuzlarda ve araştırmalarda tedavi sürecine destek olduğu görülen bazı bitkileri özetler.

Hekiminiz kullandığınız ilaçları değerlendirerek tedavinizle uyumlu ürünü seçer.

Ayrıntılı bilgi: Bitki ilaç etkileşimi

Karaciğeri destekleyen bitkiler var mı?

Evet; karaciğer için en çok araştırılan bitki deve dikenidir. Avrupa İlaç Ajansı’nın bitkisel ilaç komitesi (HMPC), deve dikeni meyvesinin karaciğer işlevini desteklemek için geleneksel kullanımını kabul eder.

Komite, karaciğer hastalarıyla yapılan çalışmaların deve dikeninin karaciğer işlevi ve belirtiler üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösterdiğini belirtir. Kronik hepatitli hastalarla yapılan bir çalışmada silimarin alanlar daha az belirti bildirmiş, yaşam kaliteleri daha iyi bulunmuştur.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Alkole ya da hepatit B veya C’ye bağlı karaciğer hastalığında 18 çalışmayı birleştiren bir Cochrane derlemesinde hastalığın seyrinde belirgin bir değişiklik görülmemiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Akut lenfoblastik lösemili çocuklarla yapılan bir çalışmada silimarin, kemoterapinin karaciğer üzerindeki yan etkilerini azaltmıştır. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi, meme kanserli hastalarda da benzer olumlu sonuçlar bildiren küçük çalışmaları aktarır.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Bitkilerden elde edilen berberin de alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığında araştırılmıştır. 811 hastanın katıldığı 10 çalışmayı birleştiren 2024 tarihli analizde berberin karaciğer enzimlerini, kan yağlarını ve insülin duyarlılığını düzeltmiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Avrupa İlaç Ajansı’nın kabulü, hekim değerlendirmesinden sonraki kullanım içindir. Karaciğer hastalığınız varsa ürün, hekiminizle ve ilaçlarınızla uyumlu biçimde seçilir.

Ameliyat öncesinde bitkisel ürün kullanılır mı?

Ameliyat öncesinde bitkisel ürün kullanımı, ameliyatı yapacak ekip ve hekiminizle birlikte planlanır. Bunun için kullandığınız her bitkisel ürünü ve takviyeyi olabildiğince önceden hekimlerinize söyleyin.

Bazı takviyeler kanamayı ya da anesteziye yanıtı etkileyebildiği için ürünün ne zaman bırakılacağına ameliyat ekibi ve hekiminiz birlikte karar verir.

Hamilelikte, emzirirken ve çocuklarda fitoterapi kullanılır mı?

Hamilelikte, emzirirken ve çocuklarda bitkisel ürün yalnızca hekim önerisiyle, kişiye göre planlanır. Birçok bitkisel ürün hamilelerde, emziren annelerde ve çocuklarda araştırılmamıştır; bu yüzden seçim hekimle yapılır.

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti, güvenlikleri hakkında yeterli bilgi olmadığı için bitkisel ilaçları çocuklarda önermez. Sağlık Bakanlığı da yöntemin yaşa ve sağlık durumuna göre seçilmesi gerektiğini belirtir.

Kimler dikkat etmeli?

• Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin; kullandığınız bitkisel ürünleri bütün hekimlerinizle paylaşın.
• Kan sulandırıcı kullanıyorsanız, hamileyseniz, emziriyorsanız ya da ameliyat olacaksanız bitkisel destek hekiminizle birlikte planlanır.
• Takip görüşmelerine düzenli gelmeniz, desteğin size en uygun biçimde ayarlanmasını sağlar.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürüne başlamadan önce, özellikle düzenli ilaç kullanıyorsanız, kemoterapi ya da başka bir tedavi görüyorsanız, hamileyseniz ya da ameliyat olacaksanız başvurabilirsiniz.

Görüşmede raporlarınız, tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir; amaç tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve size özel bir destek planı hazırlamaktır.

Görüşmenin adımları: Fitoterapi nasıl uygulanır?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu