Onkoloğunuza ne sormalı? Bitkisel ürün, takviye ve beslenme soruları

Bu listeyi nasıl kullanmalı?

Bu sayfadaki soruları yazdırın, size uyanları işaretleyin ve muayeneye götürün. Her soruyu sormanız gerekmez; o gün sizin için en önemli üç dört soruyla başlamak yeterlidir.

• Soruların yanına onkoloğunuzun cevabını kısaca not edin.
• Muayeneye bir yakınınızla gitmek isterseniz notları onun tutmasını isteyebilirsiniz.
• Anlamadığınız bir cevabı yeniden sormaktan çekinmeyin. Hekimler hastalarının kaygılarını bilmek ister.
• Onkoloğunuzun sormasını beklemeyin; bitkisel ürün konusunu siz açın.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Bitkisel ürünler, onkoloğunuzun planladığı tedaviyle birlikte ve onun bilgisi dahilinde kullanıldığında anlam taşır.

Kullandığınız ürünlerin yazılı listesi neden önemli?

Yazılı liste, onkoloğunuzun olası etkileşimleri tek bakışta görmesini sağlar. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi, kullandığınız her ürünün listesini önceden hazırlayıp muayeneye götürmenizi önerir.

Listede her ürün için şunlar bulunsun: ürünün adı, ne sıklıkla aldığınız ve ne kadar aldığınız. Reçeteli ve reçetesiz ilaçlarınızı, vitaminleri ve bitkisel takviyeleri de yazın.

Bitkisel ürünler ve vitaminler dahil her ürünü listeye yazın. Ulusal Kanser Enstitüsü, vitamin dahil her takviyenin hekime söylenmesini önerir. Mümkünse kutuları ya da etiketlerin fotoğrafını da yanınıza alın.

Bitkisel ürünler hakkında onkoloğunuza ne sormalı?

En önemli soru, ürünün sizin tedavinizle birlikte kullanılıp kullanılamayacağıdır. Bazı bitkisel ürünler kanserin ya da tedavinin yan etkilerini yönetmeye yardımcı olabilir; hangisinin uygun olduğu şikâyetinize ve aldığınız tedaviye göre değişir.

Öte yandan bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarıyla birlikte alındığında ilacın vücutta emilimini ve işlenmesini değiştirebilir. Şu soruları sorabilirsiniz:

• Kullandığım ya da düşündüğüm bu ürün tedavimle birlikte kullanılabilir mi?
• Bu ürünün bilinen yararları neler, kullanırken nelere dikkat etmeliyim?
• Bu ürün kullandığım kanser ilacının etkisini azaltabilir ya da artırabilir mi?
• Stresimi, yorgunluğumu, ağrımı ya da bulantımı hafifletmek için hangi tamamlayıcı yöntemler bana yardımcı olabilir?
• Bu ürünü ne zaman bırakmalıyım, ne zaman yeniden başlayabilirim?
• Beni fitoterapi konusunda bilgili bir hekime yönlendirebilir misiniz?

Etkileşimler hakkında genel bilgi: Bitki-ilaç etkileşimleri

Vitamin ve takviyeler hakkında ne sormalı?

Vitamin ve mineral takviyeleri kişiye göre değerlendirildiği için her birini ayrı ayrı sorun. Antioksidanlar dahil bu takviyeler kemoterapinin ya da diğer tedavilerin etkisini değiştirebilir.

Ulusal Kanser Enstitüsü’nün özetine göre, meme kanseri tanısı almış kadınlarla yapılan gözlemsel bir çalışmada kemoterapi ve radyoterapi sırasında antioksidan takviyesi kullanmak hastalıksız kalma şansında azalmayla ilişkili bulunmuştur.

• Kullandığım vitamin, mineral ya da balık yağı gibi takviyeleri size söylemeli miyim?
• Bu takviyelerden herhangi biri tedavimin işleyişini değiştirebilir mi?
• Tahlillerime göre almam gereken bir vitamin ya da mineral var mı?
• Antioksidan takviyelerini tedavi bitene kadar bırakmalı mıyım?
• Hangi takviyeyi ne zaman yeniden kullanmaya başlayabilirim?

Beslenme hakkında ne sormalı?

Beslenme sorularında amaç, tedavi sürecinde gücünüzü korumaktır. Ulusal Kanser Enstitüsü, kanserli kişilerin çoğu zaman fazladan protein ve kaloriye ihtiyaç duyabileceğini ve bir diyetisyenin bu konuda yardımcı olabileceğini belirtir.

Herkesin beslenme ihtiyacı farklıdır; plan size göre yapılır. Bazı tedaviler bağışıklık sistemini zayıflatabildiği için gıda güvenliği de önem kazanır.

• Tedavim iştahımı etkileyecek mi ya da yemek yemeyi zorlaştıracak mı?
• Protein ve kaloriyi yeterince alıyor muyum? Kilo kaybım varsa ne yapmalıyım?
• Bir diyetisyene yönlendirilebilir miyim?
• Bağışıklığım zayıfsa hangi yiyeceklerden kaçınmalı, gıdaları nasıl hazırlamalıyım?
• Greyfurt ya da başka bir meyve suyu ilacımla etkileşir mi?
• Bitki çayı, zencefil ya da baharat tüketmeye devam edebilir miyim?

Daha fazlası: Kanser hastası ne yemeli?

Ameliyat, radyoterapi ve tedavi takvimi hakkında ne sormalı?

Ameliyattan ve yeni bir tedavi döneminden önce hangi ürüne ne zaman ara vereceğinizi sorun. Bazı takviyeler kanamayı ya da narkoza verilen yanıtı etkileyebildiği için kullandığınız her takviyeyi ameliyattan olabildiğince önce hekiminize söylemeniz planlamayı kolaylaştırır.

Bazı kanser merkezleri, ameliyattan, kemoterapiye ya da radyoterapiye başlamadan 7 gün (1 hafta) önce bitkisel ürünlerin ve diğer takviyelerin bırakılmasını önerir. Aynı merkeze göre bazı bitkisel ürünler radyoterapinin etkisini azaltabilir ya da cildi ışına karşı daha duyarlı hâle getirebilir.

• Ameliyattan kaç gün önce bitkisel ürünleri ve takviyeleri bırakmalıyım?
• Kemoterapiye ya da radyoterapiye başlamadan önce neyi bırakmalıyım?
• Radyoterapi sırasında cildime sürdüğüm bitkisel krem ve yağları kullanabilir miyim?
• Tedavi ne zaman başlayacak, kaç seans sürecek?
• Bıraktığım ürünlere ne zaman, hangi koşulla yeniden başlayabilirim?

Yan etkileri hafifletmek için ne sormalı?

Yan etkileri hafifletmeye yönelik sorular, hangi şikâyette neyin işe yarayabileceğini konuşmak için uygun bir fırsattır. Ulusal Kanser Enstitüsü, onkoloğa ağrı ve bulantı gibi yan etkiler, yorgunluk, uyku ve stres için hangi tamamlayıcı yöntemlerin yardımcı olabileceğinin sorulabileceğini belirtir.

Bu konuda olumlu araştırmalar vardır. ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzu, tedavi sürerken görülen yorgunlukta Amerikan ginsengini önerilebilecek seçenekler arasında sayar. ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu da kemoterapi sırasında zencefilin bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini söyler.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

• Tedavimin olası yan etkileri neler, hangilerinde sizi hemen aramalıyım?
• Yorgunluk için Amerikan ginsengi benim tedavimle uyumlu mu?
• Bulantı için bulantı ilacıma ek olarak zencefil kullanabilir miyim?
• Uyku ve kaygı için ilaç dışı hangi yöntemleri deneyebilirim?
• Bir bitkisel ürün kullanırken yeni bir şikâyetim olursa ne yapmalıyım?

Şikâyetlere göre ayrıntılı bilgi: Kanserde belirtilere destek

Fitoterapi sertifikalı hekimle görüşürken ne sormalı?

Fitoterapi sertifikalı hekime de aynı listeyi götürün ve önerilerin onkoloğunuzla uyumlu olup olmayacağını sorun. Ulusal Kanser Enstitüsü, tamamlayıcı yöntem uygulayan kişiye eğitimini, gerekirse hekiminizle birlikte çalışıp çalışmayacağını ve standart tedaviyi destekleyip desteklemediğini sormayı önerir.

• Önerdiğiniz ürün hangi şikâyetim için, bu konuda araştırmalar ne gösteriyor?
• Bu ürün kullandığım kanser ilaçlarıyla etkileşir mi?
• Onkoloğumla bilgi paylaşır mısınız?
• Ürünü ne kadar süre kullanacağım, ne zaman değerlendireceğiz?

Fitoterapi sertifikalı hekim raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları değerlendirir; önerisini onkoloğunuzla uyumlu biçimde yapar. Kullanmayı düşündüğünüz her ürünü onkoloğunuza ve fitoterapi sertifikalı hekiminize söyleyin.

Kanserde bitkisel ürünler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu

Kimler dikkat etmeli?

• Ameliyat, kemoterapi ya da radyoterapi öncesinde bitkisel ürünlere ne zaman ara vereceğiniz onkoloğunuzla birlikte planlanır.
• Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında antioksidan takviyeleri onkoloğunuzla birlikte planlanır.
• Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.