KOAH'a iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

KOAH nedir?

KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), nefes almayı zorlaştıran bir grup akciğer hastalığının ortak adıdır. Amfizem (akciğerdeki hava keseciklerinin bozulması) ve kronik bronşit (hava yollarının uzun süreli iltihabı) bu grubun içindedir.

KOAH’ta akciğerlerde iltihap gelişir ve hava yolları daralır. En önemli neden sigaradır; uzun süre duman ya da toz solumak ve nadir görülen bir genetik bozukluk da (alfa-1 antitripsin eksikliği) KOAH’a yol açabilir.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre evde yemek ve ısınma için odun ya da kömür yakılmasından çıkan duman da KOAH’a yol açabilen önemli bir etkendir.

Belirtileri nelerdir?

En sık belirtiler nefes darlığı ve geçmeyen, balgamlı öksürüktür; hastalık yıllar içinde yavaş geliştiği için başta fark edilmeyebilir.

Çoğu kişide belirgin belirtiler 40’lı yaşların sonunda ya da 50’li yaşlarda başlar. Nefes darlığı önce yalnızca efor sırasında olabilir. Hırıltılı solunum ve sık göğüs enfeksiyonları da görülebilir.

Belirtiler zaman içinde ağırlaşır. Bazı dönemlerde birden kötüleşebilir; buna alevlenme denir. Yılda birkaç alevlenme, özellikle kışın, sık görülür. Alevlenmeler çoğu zaman bir solunum yolu enfeksiyonuyla başlar. Nefes darlığı birden ağırlaşırsa ya da balgamın rengi değişirse hekiminize başvurun.

İlerlemiş KOAH’ta kilo kaybı ve sıvı birikmesine bağlı ayak bileği şişliği olabilir. Göğüs ağrısı ve kanlı balgam başka bir hastalığa bağlı olabileceği için hekiminize görünün.

35 yaşın üzerindeyseniz, sigara içiyorsanız ya da içtiyseniz ve bu belirtiler geçmiyorsa hekiminize başvurun.

Nasıl teşhis edilir?

KOAH teşhisi spirometri denen bir nefes testiyle konur; bu test akciğerlerin ne kadar iyi çalıştığını gösterir.

Spirometride, hava yollarını genişleten bir ilaç solunduktan sonra bir cihaza üflenir. Cihaz, bir saniyede ve toplamda dışarı verilebilen hava miktarını ölçer. Akciğer grafisi ve kan tahlili benzer belirtiler yapan başka hastalıkları ayırmaya yardım eder.

Tıbbi tedavisi nasıl yapılır?

KOAH’ı geçiren bir tedavi yoktur; ama tedavi hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir ve belirtileri kontrol altına alabilir.

• Sigarayı bırakmak: KOAH’ın kötüleşmesini önlemenin en etkili yoludur. İlerlemiş KOAH’ı olanlar da bırakmaktan yarar görür.
• İnhalerler (nefesle alınan ilaçlar): Nefes açıcı (bronkodilatör) ilaçlar hava yollarını gevşetip genişletir. Kısa etkili olanlar nefes darlığında, uzun etkili olanlar her gün kullanılır; gerekirse steroidli inhaler eklenir.
• Tabletler: Teofilin gibi ilaçlar, balgamı inceltici ilaçlar ve alevlenmede kısa süreli steroid tabletler ya da antibiyotikler kullanılabilir.
• Akciğer rehabilitasyonu: Egzersiz ve eğitimden oluşan bir programdır; nefes darlığına dayanma gücünü artırmaya yardım eder.
• Oksijen ve cerrahi: Ağır KOAH’ta oksijen tedavisi, az sayıda hastada da ameliyat düşünülebilir.

Dünya Sağlık Örgütü ayrıca hava kirliliğinden uzak durmayı ve önerilen aşıları yaptırmayı önerir.

Fitoterapi tıbbi tedavinin yerine geçmez. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, KOAH’ın tıbbi tedavisine eşlik eden tamamlayıcı bir destektir; araştırmalar, ilaçlara ek olarak kullanılan bitkisel karışımlarla olumlu sonuçlar göstermektedir.

• Yaşam kalitesi: 11 çalışmayı birleştiren analizde Çin bitkisel karışımları, hastaların kendi ilaçlarına ek olarak kullanıldığında yaşam kalitesini artırmaya katkı sağlamıştır. Ginseng içeren karışımlarla yapılan bir çalışmada da yaşam kalitesinde düzelme görülmüştür.
• Şikâyetlerin hafifletilmesi: Aynı analizde belirti puanında ve alevlenme sıklığında düzelme görülmüş; ginseng içeren karışımlar akciğer fonksiyonunda düzelme göstermiştir. Çalışmalarda karışımlar ilaçların yerine değil, yanında kullanılmıştır; fitoterapi de sigarayı bırakma, inhalerler ve akciğer rehabilitasyonuyla birlikte düşünülür.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Çalışmalarda kullanılan karışımlar birbirinden farklıdır. Hekim, içeriği belli ve sizin durumunuza uygun ürünü seçer.
• Etkileşim kontrolü: Meyan kökü steroid ilaçlarla, teofilin gibi kandaki düzeyi izlenen ilaçlar da bitkisel ürünlerle birlikte değerlendirilir. Hekim, inhalerleriniz dahil bütün ilaçlarınızı bu açıdan gözden geçirir.
• Düzenli takip: Takipte belirtileriniz ve alevlenmeleriniz izlenir; destek, göğüs hastalıkları hekiminizin tedavisiyle birlikte ayarlanır.

Fitoterapi sertifikalı hekim; raporlarınızı, solunum testi sonuçlarınızı ve inhalerleriniz dahil bütün ilaçlarınızı birlikte değerlendirerek size özel bir plan önerir ve bu planı göğüs hastalıkları hekiminizle uyumlu tutar.

KOAH’ta hangi bitkiler araştırılmış?

En çok araştırılanlar Çin bitkisel karışımları ve ginseng içeren karışımlardır; ikisinde de olumlu sonuçlar alınmıştır. Tablo yalnızca güvenilir kaynağı olan bitkileri gösterir.

Çin bitkisel karışımları hakkında ne biliniyor?

Stabil KOAH’ta Çin bitkisel karışımlarını plaseboyla (etkisiz ilaç) karşılaştıran 11 çalışmanın birleştirildiği bir analizde hastalar kendi ilaçlarını kullanmayı sürdürmüştür. Bu koşulda karışımlar belirti puanında, yaşam kalitesinde ve alevlenme sıklığında düzelme göstermiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Ginseng hakkında ne biliniyor?

Stabil KOAH’ta ağızdan alınan ginseng içeren karışımları inceleyen bir derlemede 1.560 kişinin katıldığı 12 çalışma bir araya getirilmiştir. Plaseboya göre akciğer fonksiyonunda, bir çalışmada da yaşam kalitesinde düzelme görülmüştür.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Tek başına ginseng ekstresiyle yapılan iki çalışmada plaseboya göre belirgin bir fark görülmemiş, ginseng iyi tolere edilmiştir.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Asya ginsengi kan şekerini ve kan pıhtılaşmasını etkileyebildiği için hekiminiz onu ilaçlarınızla ve varsa otoimmün hastalığınızla birlikte değerlendirir; en sık görülen yakınma uykusuzluktur.

Bitkisel ürünler ilaçlarla birlikte kullanılabilir mi?

Bitkisel ürünler bazı ilaçların etkisini değiştirebildiği için, hekiminiz inhalerleriniz dahil bütün ilaçlarınızı değerlendirdikten sonra KOAH tedavinizle uyumlu biçimde kullanılabilir. Çalışmalarda bitkisel karışımlar da hastaların kendi ilaçlarına ek olarak kullanılmıştır.

• Meyan kökü: Geleneksel olarak öksürük ve akciğer hastalıkları için kullanılmıştır. Steroid ilaçlarla etkileşebildiği ve çok ya da uzun süre alındığında kalp ritmini etkileyebildiği için hekiminiz uygunluğunu ve miktarını değerlendirir.
• Teofilin: Bu ilacı kullananlarda doğru dozu bulmak için kandaki ilaç düzeyi düzenli ölçülür; bu yüzden bitkisel ürünler teofilinle birlikte planlanır.

Görüşmeye kullandığınız her ürünün yazılı listesiyle gelin; hekiminiz size en uygun planı hazırlar. Genel bilgi için: Bitki-ilaç etkileşimleri

Kimler dikkat etmeli?

• Steroid ilaç (tablet ya da inhaler) kullanıyorsanız meyan kökü hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Teofilin kullanıyorsanız bu ilacın kandaki düzeyi düzenli izlendiği için her bitkisel ürün hekiminizle planlanır.
• Takip görüşmelerine düzenli gelmeniz, desteğin belirtilerinize göre ayarlanmasını sağlar.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün kullanıyorsanız ya da kullanmayı düşünüyorsanız, bunu göğüs hastalıkları hekiminizle ve fitoterapi sertifikalı bir hekimle konuşmak, ürünü tedavinizle uyumlu biçimde seçmenizi kolaylaştırır.

Fitoterapi sertifikalı hekim görüşmede raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları, inhalerleriniz dahil, birlikte değerlendirir ve ilaçlarınızla uyumlu ürünleri konuşur. Bu değerlendirme göğüs hastalıkları hekiminizin tedavisine ek olarak yapılır, onun yerine değil. Genel bilgi için: Fitoterapi nedir?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu