Testis kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Testis kanseri nedir?

Testis kanseri, testislerin birinde ya da ikisinde kötü huylu hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır. Testisler, torba (skrotum) içinde bulunan, sperm ve erkeklik hormonu testosteron üreten bezlerdir.

Testis kanserlerinin hemen hepsi, sperm hücrelerinin öncülerinden (germ hücreleri) başlar. İki ana türü seminom ve seminom dışı tümörlerdir; bu iki tür farklı hızda büyür ve farklı biçimde tedavi edilir. Seminom dışı tümörler daha hızlı büyüme eğilimindedir; seminomlar ise radyoterapiye daha duyarlıdır.

Testis kanseri 20-39 yaş arası erkeklerde en sık görülen kanserdir ve en çok 25-34 yaş arasında görülür.

Risk etkenleri şunlardır:

• inmemiş testis (kriptorşidizm),
• küçük ya da normal çalışmayan bir testis,
• testiste erken evre (in situ) değişiklik bulunması,
• kendisinde ya da ailesinde testis kanseri öyküsü,
• Klinefelter sendromu.

Bu etkenlerden birinin bulunması hastalığın mutlaka ortaya çıkacağı anlamına gelmez; hiçbir risk etkeni olmayan erkeklerde de görülebilir.

Testis kanserinin belirtileri nelerdir?

En bilinen belirti, testislerden birinde ağrısız bir şişlik ya da sertliktir. Şu durumlarda hekime başvurun:

• testiste ağrısız bir kitle ya da şişlik,
• testisin elle hissedilişinde değişiklik,
• kasıkta ya da karnın alt kısmında künt bir ağrı,
• torbada aniden sıvı birikmesi,
• testiste ya da torbada ağrı veya rahatsızlık.

Bu belirtiler testis kanseri dışındaki durumlardan da kaynaklanabilir; nedenini hekiminiz araştırır.

Testis kanseri nasıl tedavi edilir?

Testis kanseri, ileri evrelerde bile çoğu zaman tıbbi tedaviyle tamamen ortadan kaldırılabilir. Son 40 yılda yeni vaka sayısı artmış, ama daha iyi tedaviler sayesinde bu kanser nedeniyle kaybedilen hasta sayısı belirgin biçimde azalmıştır.

• Ameliyat: Tanı ve evreleme sırasında kasıktan yapılan bir ameliyatla testis çıkarılır (inguinal orşiektomi); gerekirse bazı lenf bezleri de alınır. Ameliyattan sonra kalan hücrelere karşı kemoterapi ya da radyoterapi verilebilir.
• Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlarla kanser hücreleri hedeflenir.
• Kemoterapi: Sisplatin, etoposid, bleomisin ve ifosfamid gibi ilaçlar kullanılır; BEP ve VIP gibi birleşimler yaygındır.
• Yakın izlem: Bazı hastalarda tedavi vermeden düzenli muayene ve testlerle izlenir; bir değişiklik olursa tedaviye geçilir.
• Yüksek doz kemoterapi ve kök hücre transplantasyonu: Bazı hastalarda uygulanır.

Bazı tedaviler kalıcı kısırlığa yol açabilir. İleride çocuk sahibi olmak isteyenlerin tedaviden önce sperm dondurmayı düşünmeleri önerilir.

Testis kanseri geçirenlerde diğer testisin de düzenli kontrol edilmesi önerilir; olağan dışı bir değişiklik hekime bildirilir.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, tıbbi tedavinin yanında yaşam kalitesini ve günlük iyilik hâlini desteklemeye yardımcı olabilir; şu konularda destek olur:

• Yaşam kalitesi: ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’ne göre bazı tamamlayıcı yaklaşımlar, standart tedaviye ek olarak kullanıldığında kanser belirtilerini ve tedavinin yan etkilerini yönetmeye yardım edebilir.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO–SIO 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi, tedavi sürerken yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Bazı çalışmalarda zencefilin kemoterapiye bağlı bulantıyı hafifletebildiği görülmüştür; Ulusal Kanser Enstitüsü de zencefil çayı gibi zencefilli içeceklerin bulantı ve kusmayı hafifletebileceğini belirtir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Hangi ürünün kemoterapinizle uyumlu olduğu, içeriği belirli ürünler arasından hekim tarafından belirlenir.
• Etkileşim kontrolü: Bitkilerin bir kısmı ilacın vücutta işlenmesini değiştirebildiği için hekim her ürünü ilaçlarınıza göre seçer. Greyfurt ve sarı kantaron örneği aşağıda, kemoterapi bölümünde anlatılır.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekim patoloji raporlarınızı, kan tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirerek mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar ve tedavi süresince sizinle birlikte gözden geçirir.

Yorgunluk önerisi, ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna dayanır. Çok merkezli büyük bir çalışmada Amerikan ginsenginin kansere bağlı yorgunlukta yarar sağladığı bildirilmiştir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Testis kanseri tıbbi tedaviyle çoğu zaman denetlenebildiği için bitkisel destek her zaman bu tedavinin yanında düşünülür.

Testis kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Kanser hastalarında genel olarak araştırılan yorgunluk ve bulantı desteği, yukarıda anlatıldığı gibi testis kanseri için de konuşulabilir; Amerikan ginsengi ve zencefil bu konuda olumlu sonuçlar vermiştir. Bitkisel destek her zaman tıbbi tedavinin yanında düşünülür.

Kanserde araştırılmış bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından kemoterapi ilaçlarınızla uyumuna bakılarak seçilir. Bitki ve takviyelerin çoğu kemoterapi ilaçlarıyla birlikte incelenmediği için seçim ilaçlarınız bilinerek yapılır; örneğin sarı kantaron kanser ilaçlarının kandaki düzeyini düşürebildiği için bu dönemde plana alınmaz.

Testis kanseri hastalarını doğrudan ilgilendiren bir örnek greyfurttur. Küçük, rastgele bir çalışmada greyfurt suyu içenlerde etoposidin kana geçen miktarı, içmeyenlere göre daha az bulunmuştur. Etoposid, testis kanserinde kullanılan ilaçlardandır; bu yüzden etoposid alanlarda greyfurt plana alınmaz.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kimler dikkat etmeli?

• Etoposid içeren kemoterapide greyfurt, greyfurt suyu ve sarı kantaron plana alınmaz; kan sulandırıcı kullanıyorsanız ginseng ve zencefil takviyeleri hekiminizle birlikte planlanır.
• Takip görüşmelerine düzenli gelmeniz, desteğin size en uygun biçimde ayarlanmasını sağlar.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bitkisel bir ürün ya da takviye kullanmayı düşündüğünüzde ya da kemoterapi sürecinde yorgunluk, bulantı gibi şikâyetler için destek aradığınızda başvurabilirsiniz.

Görüşmede patoloji raporlarınız, kan tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilir. Amaç, kemoterapi ilaçlarınızla uyumlu ürünleri belirlemektir. Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Beslenme konusunda tedavi ekibiniz sizi bir diyetisyene yönlendirebilir.

Tedavi ekibinizle görüşmelere hazırlanmak için: Onkoloğunuza ne sormalı?

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu