Beyin tümörüne iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Beyin tümörü nedir?

Beyin tümörü, beyin dokusunda anormal hücrelerin oluşturduğu kitledir; omurilikte de benzer tümörler görülebilir. Tümör iyi huylu ya da kötü huylu olabilir. İyi huylu tümörler çevresine baskı yaparak büyür ve nadiren yayılır; kötü huylu tümörler hızlı büyüyüp beyin dokusunun içine yayılabilir.

İyi huylu olsa bile beyindeki bir tümör, bastırdığı bölgenin işlevini bozabilir. Bu yüzden her iki tür de belirti verir ve tedavi gerektirir.

Beyinde bulunan tümörlerin önemli bir kısmı vücudun başka bir yerinden yayılmıştır; bunlara beyin metastazı denir ve beyinde başlayan tümörlerden daha sık görülür. Beyin metastazlarının yarıya kadarı akciğer kanserinden kaynaklanır.

Tümörler, Dünya Sağlık Örgütü’nün sınıflamasına göre 1’den 4’e kadar derecelendirilir. Derece yükseldikçe hücreler normalden daha farklı görünür ve tümör daha hızlı büyür.

Beyin tümörünün belirtileri nelerdir?

Belirtiler kişiden kişiye değişir; tümörün yerine, büyüklüğüne ve o bölgenin hangi işi yönettiğine bağlıdır. Şunlardan biri varsa hekiminize başvurun:

• Sabahları olan ya da kustuktan sonra geçen baş ağrısı
• Nöbet (sara nöbeti)
• Görme, işitme ya da konuşma sorunları
• İştahsızlık, sık bulantı ve kusma
• Kişilikte, ruh hâlinde, dikkatte ya da davranışta değişiklik
• Denge kaybı ve yürümede zorluk
• Güçsüzlük, alışılmadık uyku hâli

Bu belirtilerin başka nedenleri de olabilir; değerlendirmeyi hekiminiz yapmalıdır.

Beyin tümörü nasıl tedavi edilir?

Tedavi; tümörün türüne, derecesine ve beyindeki yerine göre planlanır. Ulusal Kanser Enstitüsü’nün hasta bilgilendirmesinde şu seçenekler yer alır:

• Aktif izlem: Çok yavaş büyüyen ve şikâyet yapmayan tümörlerde tedavi hemen başlatılmaz; düzenli muayene ve görüntülemeyle izlenir.
• Ameliyat: Tümör dokusunun çıkarılması beynin çevre bölgelerine olan baskıyı azaltır. Ameliyattan sonra kalan hücreler için kemoterapi ya da radyoterapi verilebilir.
• Radyoterapi: Işının tümöre odaklandığı yöntemler sağlıklı dokuyu korumaya yardımcı olur.
• Kemoterapi: İlaçların çoğu beyne geçemez, bazıları geçebilir. Ameliyatta tümör yatağına yerleştirilen, ilaç salan ince bir disk de kullanılabilir.
• Hedefe yönelik ilaçlar: Örneğin bevasizumab, tekrarlayan glioblastomda kullanılır.
• Destek tedavisi: Nöbetleri ve beyindeki ödemi (sıvı birikmesi ve şişlik) kontrol eden ilaçlar bu tedavinin parçasıdır.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Fitoterapinin ne olduğu: Fitoterapi nedir?

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, beyin tümörü için uygulanan tedavi sürerken tedaviyi tamamlayıcı bir destek sağlar; uluslararası onkoloji kılavuzlarında bu konuda olumlu öneriler bulunur.

• Yaşam kalitesi: Beyne radyoterapi almış hastalarla yapılan küçük bir çalışmada ginkgo, dikkat, bellek, ruh hâli ve yaşam kalitesinde düzelmeye katkı sağlamıştır.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO ve SIO’nun (Amerikan Klinik Onkoloji Derneği ve Bütünleştirici Onkoloji Derneği) 113 rastgele kontrollü çalışmayı inceleyen 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi tedavi sırasındaki yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir ve tedavi gören yetişkinlere önerilebilir. SIO kılavuzunda zencefil, kemoterapi sırasında bulantı ve kusmayı kontrol etmek için ilaçlara ek olarak düşünülebilecek seçenekler arasındadır; Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre zencefil çayı gibi zencefilli yiyecek ve içecekler de bulantıyı hafifletebilir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır. Hekim, tedavinizle uyumlu ve içeriği belli ürünleri seçer.
• Etkileşim kontrolü: Bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta emilimini, işlenmesini ya da atılmasını değiştirebilir. Beyin tümöründe nöbet ilaçları ve kortizon da sık kullanıldığı için her ürün bu ilaçlarla birlikte değerlendirilir. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi, kan sulandırıcı kullananlarda Amerikan ginsengine hekim değerlendirmesiyle başlanmasını önerir.
• Düzenli takip: Görüntüleme ve tahlil sonuçlarınız ile ilaçlarınız tedavi boyunca gözden geçirilir; fitoterapi sertifikalı hekiminiz desteği mevcut tedavinize uygun biçimde planlar ve sürdürür.

Beyin tümöründe hangi bitkiler araştırılmış?

Beyin tümörlü hastalarda birkaç bitkisel ürün insanlarda denenmiş ve özellikle beyin ödemi konusunda umut verici sonuçlar alınmıştır. Aşağıdaki tablo yalnızca güvenilir kaynakta insan çalışması bulunan ürünleri gösterir.

Akgünlük (boswellia)

Beyne radyoterapi alan 44 hasta, radyoterapiyle birlikte ya akgünlük özütü ya da etkisiz bir hap almıştır. Tedavinin sonunda ödemde dörtte üçten fazla azalma akgünlük grubunda hastaların %60’ında, karşılaştırma grubunda %26’sında görülmüştür. Çalışmada önemli bir yan etki görülmemiştir.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Araştırmacılar akgünlüğün kortizon ihtiyacını azaltma olasılığına dikkat çekmiş, bu çalışmada kortizon dozu iki grupta farklı çıkmamıştır. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi de akgünlüğün radyoterapi sonrası beyin ödemini azaltabileceğine dair ön bulguları aktarır.

Ginkgo

Beyne en az altı ay önce radyoterapi almış ve şikâyetleri olan 34 hastaya 24 hafta ginkgo verilen bir çalışmada dikkat, yürütücü işlevler (planlama ve karar verme), görsel bellek, ruh hâli ve yaşam kalitesinde iyileşme görülmüştür.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Ginkgo, nöbet geçirmiş ya da nöbet ilacı kullanan kişilerde tercih edilmez.

Kenevir özütü

Ulusal Kanser Enstitüsü, tekrarlayan glioblastomda ağızdan sprey biçiminde kemoterapiyle birlikte verilen kenevir özütünün küçük çalışmalarda denendiğini belirtir. Ameliyat edilemeyen beyin tümörlü hastalarda iki farklı dozun karşılaştırıldığı bir çalışmada iki doz da iyi tolere edilmiştir.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Nöbet ilacı kullananlar için bitkiler nasıl seçilir?

Beyin tümöründe destek tedavisinin bir parçası nöbet ilaçlarıdır; fitoterapi sertifikalı hekiminiz bitkileri bu ilaçlarla uyumlu biçimde seçer. Hekiminizin özellikle değerlendirdiği iki bitki şunlardır:

• Ginkgo: Nöbet geçirmiş kişilerde nöbet olasılığını artırabilir ve nöbet için kullanılan midazolamın etkisini azaltabilir; bu yüzden nöbet ilacı kullananlarda tercih edilmez.
• Ashwagandha: Uyku verici etkisi nedeniyle nöbet ilaçlarının etkisine eklenebilir. Bu bulgu laboratuvar ve hayvan çalışmalarından gelir; insanlardaki önemi bilinmemektedir.

Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Evet; fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde, tedavinizle uyumlu seçilen bitkisel ürünler kemoterapi sırasında kullanılabilir. Hekiminiz kanser ilaçlarının etkisini değiştirebilen bitkileri ayırır; örneğin sarı kantaron kullanan hastalarda kanser ilaçlarının kandaki düzeyi düşük bulunmuştur.

Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında alınan antioksidan takviyeleri hastalıksız kalma şansını azaltabildiği için bu dönemde fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı? ve Radyoterapi sırasında bitkisel ürün

Kimler dikkat etmeli?

• Nöbet geçirdiyseniz ya da nöbet ilacı kullanıyorsanız ginkgo tercih edilmez; ashwagandha hekim değerlendirmesiyle kullanılır.
• Kortizon ve nöbet ilaçları dahil kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
• Kan sulandırıcı kullanıyorsanız akgünlük, ginkgo ve ginseng için doz ve takip hekiminizce ayarlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bir bitkisel ürüne ya da takviyeye başlamayı düşündüğünüzde, başlamadan önce başvurabilirsiniz. Görüşmede raporlarınız, görüntüleme ve tahlil sonuçlarınız ve kullandığınız ilaçlar, özellikle nöbet ilaçları ve kortizon, birlikte değerlendirilir. Amaç, size uygun ve tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun bir destek planı hazırlamaktır.

Kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Beslenme de görüşmenin konusudur. Onkolojik tedavi sırasında bazı kişilerin daha fazla protein ve enerjiye ihtiyacı olur; kemoterapi döneminde yiyeceklerin temiz hazırlanması önemlidir. Ayrıntı: Kanser hastası ne yemeli

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu