Lenfomaya iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Lenfoma nedir?

Lenfoma, lenf sistemindeki hücrelerden başlayan kanserlerin genel adıdır. İki ana türü Hodgkin lenfoma ve Hodgkin dışı lenfomadır (non-Hodgkin lenfoma).

Lenf sistemi bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve vücudu enfeksiyonlara karşı korumaya yardım eder. Lenf bezleri, dalak, timus, bademcikler, kemik iliği ve bunları birbirine bağlayan ince damarlardan oluşur.

• Hodgkin lenfoma: Çoğu “klasik” türdendir; mikroskopta Reed-Sternberg hücresi denen kanser hücreleri görülebilir. Daha nadir görülen bir türü daha yavaş büyür ve farklı tedavi edilir. Hodgkin lenfoma erken bulunup tedavi edildiğinde çoğunlukla tamamen ortadan kaldırılabilir.
• Hodgkin dışı lenfoma: Birçok alt türü olan geniş bir gruptur. Çoğu B lenfosit denen beyaz kan hücrelerinden başlar. Bazı türler yavaş büyür ve az belirti verir; bazıları hızlı büyür ve belirtileri ağır olabilir. Bu iki grubun tedavisi farklıdır. Hastalığın seyri alt türe göre değişir.

Lenfomanın belirtileri nelerdir?

En sık belirti, boyunda, koltuk altında ya da kasıkta ağrısız şişliktir. Bu şişlik büyümüş bir lenf bezidir.

Şu yakınmalar geçmiyorsa hekiminize başvurun:

• Nedeni bilinmeyen ateş
• Gece çarşafı ıslatacak kadar terleme
• Nedeni bilinmeyen kilo kaybı
• Çok yorgun hissetme
• Kaşıntı; Hodgkin lenfomada özellikle banyodan ya da alkolden sonra artabilir

Bu yakınmaların başka nedenleri de olabilir. Lenfoma tanısı için genellikle bir lenf bezinin tamamı ya da bir parçası alınıp mikroskopta incelenir (biyopsi); kan tahlilleri ve görüntüleme de yapılır.

Lenfoma nasıl tedavi edilir?

Tedavi lenfomanın türüne, evresine ve kişinin genel sağlığına göre, lenfoma konusunda deneyimli bir ekip tarafından planlanır. Tedaviyi genellikle bir tıbbi onkolog ya da hematolog (kan hastalıkları hekimi) yürütür.

• Hodgkin lenfomada başlıca yöntemler birden fazla ilaçla verilen kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik ilaçlar (ör. brentuksimab vedotin), bağışıklık sistemini kansere karşı harekete geçiren ilaçlar (immünoterapi; ör. nivolumab) ve kök hücre transplantasyonudur.
• Hodgkin dışı lenfomada yavaş büyüyen bazı türlerde hemen tedavi verilmeyip hasta yakından izlenebilir. Bu “bekle ve gör” yaklaşımıdır. Gerektiğinde radyoterapi, kemoterapi, rituksimab gibi tek klonlu antikorlar, ibrutinib gibi hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi ve kök hücre transplantasyonu kullanılır.

Tedavi bittikten sonra da düzenli kontroller sürer; bu kontroller tedavinin aylar ya da yıllar sonra ortaya çıkabilecek geç etkilerinin erken fark edilmesini sağlar.

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, lenfoma için uygulanan tedavinin yanında şu konularda destek olur:

• Yaşam kalitesi: Kılavuzlara göre bazı tamamlayıcı yöntemler, tıbbi tedaviye ek olarak kullanıldığında belirtilerin kontrolüne ve kişinin iyi hissetmesine katkı sağlar.
• Yan etkilerin hafifletilmesi: Çok yorgun hissetmek lenfomanın belirtileri arasındadır; ASCO–SIO 2024 kılavuzuna göre Amerikan ginsengi tedavi sırasında yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir. Zencefil çayı gibi zencefilli yiyecek ve içecekler de bulantı ve kusmayı hafifletebilir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır. Hekim içeriği belli ve tedavinizle uyumlu bir ürün seçer; gerekirse daha uygun bir seçenek önerir.
• Etkileşim kontrolü: Hekim, kullandığınız ilaçlarla her ürünün uyumunu değerlendirir. İbrutinib ve bortezomib gibi ilaçlarla ilgili örnekler aşağıda, kemoterapi bölümünde yer alır.
• Düzenli takip: Fitoterapi sertifikalı hekiminiz raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları değerlendirerek mevcut tedavinize uygun, size özel bir plan hazırlar; plan tedavi sonrasındaki düzenli kontrollerle birlikte gözden geçirilir.

Yorgunluk önerisi, Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzuna dayanır. Kılavuz 113 rastgele kontrollü çalışmanın taranmasıyla hazırlanmıştır ve onkolojik tedavi alan yetişkinlerde yorgunluk için Amerikan ginsengi önerilebileceğini belirtir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Bulantı için meme kanseri hastalarına hazırlanan ve ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu da zencefilin kemoterapi sırasında bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini belirtir. MSK’ye göre bazı çalışmalar zencefilin kemoterapiye bağlı bulantıda kısa süreli kullanımını desteklemektedir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Onun yanında, tedavinizle uyumlu biçimde yer alır; tıbbi tedavinizi planlandığı gibi sürdürmeniz en önemli adımdır.

Lenfomada hangi bitkiler araştırılmış?

Lenfomalı hastalar için en güçlü bilgiler, tedavi sürecindeki yakınmalara destek olan bitkilerden gelir. Amerikan ginsengi ve zencefil, farklı kanser türlerinden hastaların katıldığı çalışmalarda incelenmiş ve yukarıda anlatılan olumlu sonuçları vermiştir.

• Amerikan ginsengi: Tedavi sırasında yorgunluğu azaltabilir. Varfarin gibi kan sulandırıcılarla birlikte doz ve takip hekiminizce ayarlanır.
• Zencefil: Bulantı ilaçlarına ek olarak bulantıyı hafifletebilir. Kanama eğilimi olanlarda ve kan sulandırıcıyla birlikte takviye biçimi hekim değerlendirmesiyle kullanılır.

Kanserde araştırılmış bitkiler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Evet; fitoterapi sertifikalı hekim eşliğinde, tedavinizle uyumlu seçilen ürünler kemoterapi sırasında kullanılabilir. Bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta işlenmesini değiştirebildiği ve çoğu kemoterapi ilaçlarıyla birlikte ayrıca incelenmediği için hekiminiz ürünleri tedavinizle birlikte özenle seçer.

Lenfomada kullanılan bazı ilaçlarla hekiminizin özellikle değerlendirdiği örnekler:

• İbrutinib: Bazı Hodgkin dışı lenfoma türlerinde kullanılır. Sarı kantaron içeren ürünler ilacın etkisini azaltabildiği için bu ilaçla birlikte kullanılmaz; greyfurt ve turunç da tedavi süresince tüketilmez. Sarı kantaron genel olarak birçok ilacın kandaki düzeyini düşürür.
• Bortezomib: Bazı lenfoma türlerinde kullanılır. Yeşil çaydaki EGCG başta olmak üzere bazı maddeler, laboratuvar ve fare çalışmalarında bortezomibin kanser hücrelerine etkisini engellemiştir. Bu etki insanlarda gösterilmemiştir; yine de bortezomib kullananlarda yeşil çay ürünleri hekimle birlikte değerlendirilir.

Kanıt türü: hayvan çalışması

• Zerdeçal: Doksorubisin ve siklofosfamid gibi bazı kemoterapi ilaçlarının etkisini azaltabilir.
• Antioksidan takviyeler: Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında kullanıldıklarında hastalıksız kalma şansını azaltabildikleri için bu dönemde fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.

Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Tedavi sırasında beslenme de önemlidir: kemoterapi döneminde beyaz kan hücreleri azalabildiği için yiyeceklerin temiz hazırlanması ve doğru saklanması önemlidir. Ayrıntılar: Kanser hastası ne yemeli?

Kimler dikkat etmeli?

• İbrutinib kullanıyorsanız sarı kantaron, greyfurt ve turunç bu ilaçla birlikte kullanılmaz.
• Bortezomib kullanıyorsanız yeşil çay ürünleri ve yeşil çay ekstresi içeren takviyeler hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Kemoterapi sırasında zerdeçal, ginseng ve antioksidan takviyeleri fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bir bitkisel ürün kullanmayı düşünüyorsanız ya da tedavi sırasında yorgunluk, bulantı gibi yakınmalarınız için destek arıyorsanız başvurabilirsiniz. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi, ne sıklıkla ve hangi miktarda aldığınızla birlikte yazılı bir liste olarak getirmeniz, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Görüşmede hekim raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir. Amaç, tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemek ve mevcut tedavinize uygun, size özel bir destek planı hazırlamaktır.

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu