Prostat kanserine iyi gelen bitkiler: araştırmalar ne diyor?

Prostat kanseri nedir?

Prostat kanseri, prostat dokusunda başlayan kanserdir. Prostat, erkek üreme sistemine ait ceviz büyüklüğünde bir bezdir. İdrar torbasının hemen altında, kalın bağırsağın son bölümünün önünde durur ve idrar yolunun bir kısmını çevreler; meninin sıvı kısmının bir bölümünü üretir.

Hastalık en çok ileri yaştaki erkeklerde görülür. Prostat kanseri tanısı alan erkeklerin çoğu bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmez.

Prostat kanserinin belirtileri nelerdir?

Erken dönemde çoğunlukla idrarla ilgili şikâyetler görülür; ama aynı şikâyetler kanser dışı nedenlerle de ortaya çıkabilir. Şunlardan biri varsa hekiminize başvurun:

• İdrara başlamakta zorlanmak
• Özellikle gece sık idrara çıkmak
• İdrar torbasını tam boşaltamamak
• İdrarın zayıf ya da kesik kesik akması

Hastalık ileri evrede bulunduğunda sırtta, kalçada ya da leğen kemiği bölgesinde geçmeyen ağrı olabilir. Kansızlığa bağlı nefes darlığı, aşırı yorgunluk, çarpıntı, baş dönmesi ve solukluk da görülebilir.

Yaşla birlikte büyüyen prostat da idrar yolunu sıkıştırıp benzer şikâyetlere yol açabilir. Buna iyi huylu prostat büyümesi denir ve kanser değildir. Ayrıntı: Prostat büyümesi

Prostat kanseri nasıl tedavi edilir?

Tedavi; hastalığın evresine, PSA değerine, Gleason skoruna (kanser hücrelerinin mikroskopta ne kadar anormal göründüğünü gösteren puan), yaşa, başka hastalıklara ve hastanın isteğine göre seçilir. PSA, prostatın ürettiği ve kanda ölçülen bir maddedir.

Ulusal Kanser Enstitüsü’nün hasta bilgilendirmesinde şu seçenekler yer alır:

• Bekle-gör ya da aktif izlem: Yavaş seyirli hastalıkta tedavi hemen başlatılmaz; hasta düzenli muayene, PSA testi ve gerektiğinde biyopsiyle izlenir.
• Ameliyat: Prostatın ve çevresindeki dokunun çıkarılması.
• Radyoterapi: Dışarıdan ışın verilmesi ya da prostata yerleştirilen ışın kaynakları; kemiğe yayılmış hastalıkta damardan verilen radyoaktif ilaç.
• Hormon tedavisi: Erkeklik hormonlarının azaltılması ya da etkisinin engellenmesi.
• Kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar ve bağışıklık tedavisi: Çoğunlukla yayılmış hastalıkta kullanılır.
• Kemiği koruyan ilaçlar: Kemiğe yayılmada ve hormon tedavisine bağlı kemik kaybında.

Fitoterapinin ne olduğu: Fitoterapi nedir?

Fitoterapi bu süreçte nasıl destek olabilir?

Fitoterapi, prostat kanseri için uygulanan tedavi sürerken yorgunluk ve bulantı gibi şikâyetlerin hafifletilmesine yardımcı olabilir; uluslararası onkoloji kılavuzlarında bu konuda olumlu öneriler bulunur.

• Yaşam kalitesi: ASCO ve SIO’nun (Amerikan Klinik Onkoloji Derneği ve Bütünleştirici Onkoloji Derneği) 2024 kılavuzu 113 rastgele kontrollü çalışmayı inceledi. Kılavuza göre Amerikan ginsengi tedavi sırasında yorgunluğun hafifletilmesine yardımcı olabilir ve tedavi gören yetişkinlere önerilebilir.

Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz

• Yan etkilerin hafifletilmesi: ASCO’nun onayladığı ve meme kanseri için hazırlanan SIO kılavuzunda zencefil, kemoterapi sırasında bulantı ve kusmayı kontrol etmek için ilaçlara ek olarak düşünülebilecek seçenekler arasındadır. Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre zencefil çayı gibi zencefilli yiyecek ve içecekler de bulantıyı hafifletebilir.
• Doğru ve güvenli ürün seçimi: Fitoterapide ruhsatlı ürünler kullanılır. 2024 kılavuzu hormona duyarlı kanserlerde metanolle elde edilmiş ginseng özlerinden kaçınılmasını önerir; hekim, içeriği belli ve tedavinizle uyumlu ürünü seçer.
• Etkileşim kontrolü: Bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta emilimini, işlenmesini ya da atılmasını değiştirebilir. Hekim, her ürünün tedavinizle uyumunu değerlendirir; kan sulandırıcı kullananlarda Amerikan ginsengi buna göre planlanır (Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi).
• Düzenli takip: Prostat kanseri olan erkeklerde bitkisel ürün ve takviye kullanımı yaygındır. Takipte kullandığınız her ürün, PSA ve diğer tahlil sonuçlarınızla birlikte gözden geçirilir; kullandığınız ürünleri hekiminizle paylaşmanız en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.

Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Tıbbi tedavinizin yanında, onunla uyumlu biçimde yer alır.

Prostat kanserinde hangi bitkiler araştırılmış?

Prostat kanserinde birçok bitki ve besin insanlarda araştırılmıştır; bazılarıyla umut verici sonuçlar alınmıştır. Aşağıdaki tablo yalnızca insanlarda incelenmiş ürünleri gösterir.

Dört besinli karışım çalışmasına aktif izlemde ya da bekle-gör sürecinde olan 199 erkek katıldı. Altı ayın sonunda PSA artışı karışımı alanlarda daha az bulundu; bu grupta izlemi bırakıp tedaviye geçmeyi seçen erkek de daha azdı. Karışım iyi tolere edildi.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Zerdeçal çalışmasında 97 hasta aralıklı hormon tedavisi alıyordu. Kurkumin alındığı altı ayda PSA’sı yükselen hasta oranı etkisiz hap alanlardan daha düşüktü ve kurkumin iyi tolere edildi; çalışmanın asıl ölçütü olan ilaçsız dönemin süresi ise uzamadı.

Kanıt türü: rastgele kontrollü çalışma

Ameliyattan önceki üç hafta boyunca domates ürünleri yiyen 79 erkeğin katıldığı bir çalışmada, orta riskli hastalığı olanlarda PSA değeri daha düşük bulunmuştur.

Kanıt türü: küçük insan çalışması

Nar tek başına da araştırılmış, PSA’sı yeniden yükselen erkeklerde PSA’nın yükselme hızını değiştirmemiştir. Cüce palmiye daha çok iyi huylu prostat büyümesi için kullanılır; prostat kanserinde etkili bulunmamıştır. PSA değerini etkilemediği için PSA takibinizi gizlemez.

Takviye seçiminde hekiminiz neye dikkat eder?

Hekiminiz, prostat kanserinde araştırma sonuçlarına göre bazı takviyeleri plana almaz:

• Selenyum: Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre büyük, rastgele kontrollü bir çalışmanın sonuçları, prostat kanseri olan erkeklerin selenyum takviyesi kullanmaması gerektiğini düşündürür.
• E vitamini: Bazı çalışmalarda olumsuz bulgular bildirildiği için plana alınmaz.
• Ashwagandha: Testosteron düzeyini artırabildiği için hormona duyarlı prostat kanserinde hekimce değerlendirilir.

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler nasıl seçilir?

Kemoterapi sırasında bitkisel ürünler, fitoterapi sertifikalı hekim tarafından kanser ilaçlarınızla uyumuna bakılarak seçilir. Örneğin sarı kantaron bazı kanser ilaçlarının kandaki düzeyini düşürebildiği için bu dönemde plana alınmaz.

Prostat kanserinde kemoterapi hormon tedavisiyle birlikte de verilebilir. Kemoterapi ya da radyoterapi sırasında antioksidan takviyeleri, fitoterapi sertifikalı hekiminiz ve tedavinizi sürdüren hekiminizle birlikte planlanır. Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.

Ayrıntılar: Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?

Kimler dikkat etmeli?

• Prostat kanserinde selenyum ve E vitamini takviyeleri plana alınmaz.
• Hormon tedavisi ya da kan sulandırıcı kullanıyorsanız ashwagandha, cüce palmiye ve zerdeçal takviyeleri hekiminizle birlikte değerlendirilir.
• Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
• Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.

Fitoterapi sertifikalı hekime ne zaman başvurulur?

Bir bitkisel ürüne ya da takviyeye başlamayı düşündüğünüzde, başlamadan önce başvurabilirsiniz. Görüşmede raporlarınız, PSA ve diğer tahlil sonuçlarınız ve kullandığınız ilaçlar birlikte değerlendirilir. Amaç, size uygun ve tedavinizle uyumlu ürünleri belirlemektir.

Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.

Beslenme de bu görüşmenin konusudur. Onkolojik tedavi sırasında bazı kişilerin daha fazla protein ve enerjiye ihtiyacı olur; hormon tedavisi ise kilo almaya ve kan şekerinin yükselmesine yol açabilir. Ayrıntı: Kanser hastası ne yemeli

Randevu ve ilk görüşme hakkında: Muayene ve randevu