Kısaca
- Amerikan ginsengi, tedavi sürerken görülen yorgunlukta önerilebilir seçenekler arasındadır (SIO–ASCO 2024).
- Zencefil, kemoterapi sırasında bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebilir (SIO kılavuzu).
- Fitoterapi sertifikalı hekim, size uygun desteği tedavinizle uyumlu biçimde planlar.
Bu sayfada
Kanser tedavisi sırasında bitkisel destek nasıl planlanır?
Kanser tedavisi sırasında bitkisel destek, fitoterapi sertifikalı hekimle birlikte, şikâyetinize ve tedavinize göre planlanır. Kanser tanısı aldıysanız yeni bir tamamlayıcı yönteme hekiminizle konuşarak başlamanız en uygun planı kolaylaştırır.
Fitoterapi kanser tedavisinin yerine geçmez. Bitkisel destek, ameliyat, kemoterapi, radyoterapi ya da hormon tedavisiyle birlikte planlanır.
ABD’de yapılan gözlemsel bir çalışmada, tamamlayıcı yöntem kullananlarda görülen farkın yöntemin kendisinden değil, tıbbi tedavinin bırakılmasından kaynaklandığı görülmüştür. Bu yüzden doğru planlamanın ilk adımı tedavinizi sürdürmektir.
Fitoterapi sertifikalı hekimle yapılan planlama şu adımları kapsar:
- Değerlendirme: Raporlarınız, tahlilleriniz ve kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir.
- Şikâyetin belirlenmesi: Yorgunluk, bulantı gibi destek istediğiniz konu netleşir.
- Etkileşim kontrolü: Ürünün kanser ilaçlarınızla birlikte alınıp alınamayacağı önceden değerlendirilir.
- Ortak karar: Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar; kararları hekimlerinizle birlikte, bilgiye dayanarak verirsiniz.
Kullandığınız ürünleri hekimlerinizle paylaşmak neden önemli?
Hekimleriniz kullandığınız ürünleri bildiğinde tedavinizi buna göre planlayabilir ve size uygun desteği seçebilir. Zaten kullandığınız bir yöntem varsa, kanserle ilgisi olmasa bile söylemeniz önerilir.
Ulusal Kanser Enstitüsü, vitaminler dahil her takviyenin hekime söylenmesini önerir.
Hekiminizin sormasını beklemeden konuyu siz açabilirsiniz; kullandığınız ürünlerin listesini önceden hazırlayıp görüşmeye getirin. Hangi soruları sorabileceğiniz: Onkoloğunuza ne sormalı?
Fitoterapi sertifikalı hekiminiz mevcut tedavinize uygun bir plan hazırlar.
Ruhsatlı ürün size ne sağlar?
Ruhsatlı ürün, içeriği belli bir ürünle çalışmayı sağlar; içerik belli olduğunda ürünün ilaçlarınızla birlikte kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirilebilir. Türkiye’de fitoterapide Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ruhsatlı bitkisel ürünler kullanılır; ayrıntılar için: Fitoterapi nedir?
Tek bir bitkisel ürün onlarca kimyasal bileşen içerebilir. Bu yüzden ürün seçimini fitoterapi sertifikalı hekimle birlikte yapmak, tedavinizle uyumlu bir destek seçmenize yardımcı olur.
Düzenli takip neden önemlidir?
Düzenli takip, tedaviniz ilerledikçe bitkisel desteğin size uygun kalıp kalmadığının görülmesini sağlar. Tedavinin her aşamasında ihtiyaç ve ilaçlar değişebilir.
Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’ne göre bazı bitkisel ürünler kan basıncını ve kanamayı, radyoterapinin ya da narkozun etkisini değiştirebilir. Bu yüzden ameliyat ya da radyoterapi gibi yeni bir aşamadan önce kullandığınız ürünler yeniden değerlendirilir.
Kontrollerde yeni bir şikâyetinizi hekiminize söylediğinizde desteğiniz buna göre düzenlenir.
Size uygun bitkisel destek nasıl seçilir?
Size uygun bitkisel destek, yaşadığınız şikâyete, kullandığınız ilaçlara ve araştırma bulgularına göre seçilir. Bu şekilde seçildiğinde bazı bitkisel ürünler kanserin ya da tedavinin yan etkilerini yönetmeye yardımcı olabilir.
Yorgunluk: ABD Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) ile Bütünleştirici Onkoloji Derneği’nin (SIO) 2024 kılavuzu, tedavi sürerken görülen yorgunluk için Amerikan ginsengini önerilebilecek seçenekler arasında sayar.
Bulantı: ASCO’nun onayladığı SIO kılavuzu, kemoterapi sırasında zencefilin bulantı ilaçlarına ek olarak düşünülebileceğini söyler.
Kanıt türü: sistematik derleme ya da meta-analiz
Kanserde bitkisel ürünler hakkında genel bilgi: Kansere iyi gelen bitkiler var mı? ve Kemoterapi sırasında bitkisel ürün kullanılır mı?
Kimler dikkat etmeli?
- Bitkisel destek ameliyat, kemoterapi, radyoterapi ya da hormon tedavinizle birlikte planlanır.
- Kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
- Reçeteli tedavinizi bırakmayın. Kullandığınız her bitkisel ürünü hekiminize söyleyin.
Sık sorulan sorular
Bitkisel destek kanser tedavisi sırasında kullanılabilir mi?
Evet, bazı bitkisel ürünler tedavinize uygun seçildiğinde kanser tedavisi sırasında kullanılabilir. Bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarının vücutta işlenmesini değiştirebildiği için fitoterapi sertifikalı hekiminiz kullandığınız ilaçları değerlendirerek tedavinizle uyumlu ürünü seçer.
Kullandığım bitkisel ürünü hekimime söylersem bırakmam mı gerekir?
Her zaman değil. Hekiminiz ürünün tedavinizle uyumlu olup olmadığını değerlendirir; bazı ürünler sürdürülebilir, bazılarına belirli bir dönem ara verilebilir. Kararı hekimlerinizle birlikte vermek, size en uygun planı hazırlamayı kolaylaştırır.
Hekime giderken yanımda ne götürmeliyim?
Kullandığınız her ürünün, vitaminlerin ve takviyelerin listesini götürün. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi, bu listenin önceden hazırlanmasını ve hekim sormadan konuşmanın hastanın kendisince başlatılmasını önerir.
Tedavim değişirse bitkisel desteği yeniden değerlendirmek gerekir mi?
Evet. Ameliyat ya da radyoterapi gibi yeni bir aşamadan önce kullandığınız ürünler yeniden değerlendirilir. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi, bitkisel karışımların tedaviden 7 gün önce bırakılmasını ve hekim güvenli olduğunu söyleyene kadar yeniden başlanmamasını önerir.
Bu konuda Dr. Hakan Özkul'a nasıl danışabilirim?
Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir. Görüşmeye son raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçlarla bitkisel ürünlerin listesini getirin; size özel bir fitoterapi planı hazırlanır. Randevu sayfasından randevu alabilir ya da bu sayfanın sonundaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Bu konuda hekimle görüşmek ister misiniz?
Görüşmede Dr. Hakan Özkul raporlarınızı, tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirir. Bitkisel desteğin tedavinizle uyumunu gözden geçirir ve size özel bir fitoterapi planı hazırlar; önerilen ürünler ruhsatlı ürünler arasından seçilir. Görüşme yüz yüze ya da online yapılabilir.
Görüşmeye gelirken yanınıza alın:
- son raporlarınız ve tahlil sonuçlarınız,
- kullandığınız ilaçların listesi,
- kullandığınız bitkisel ürünler ve takviyeler.
Raporlarınızla birlikte randevu alabilir ya da aşağıdaki formla sorunuzu yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- Johnson SB ve ark. Complementary Medicine, Refusal of Conventional Cancer Therapy, and Survival Among Patients With Curable Cancers. JAMA Oncol 2018. PubMed kaydı, 2018. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Cancer and Complementary Health Approaches: What You Need To Know. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH). (nccih.nih.gov)
- 4 Tips: Start Talking With Your Health Care Providers About Complementary Health Approaches. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH). (nccih.nih.gov)
- Complementary and Alternative Medicine (CAM). ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI). (cancer.gov)
- Natural Doesn't Necessarily Mean Safer, or Better. ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH). (nccih.nih.gov)
- Herbal Remedies and Cancer Treatment. Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi (MSK), 2024. (mskcc.org)
- Cancer Therapy Interactions With Foods and Dietary Supplements (PDQ, hasta sürümü). ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), 2024. (cancer.gov)
- Bower JE ve ark. Management of Fatigue in Adult Survivors of Cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology Guideline Update. J Clin Oncol 2024. ASCO ve Society for Integrative Oncology (PubMed kaydı), 2024. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
- Lyman GH ve ark. Integrative Therapies During and After Breast Cancer Treatment: ASCO Endorsement of the SIO Clinical Practice Guideline. J Clin Oncol 2018. ASCO (PubMed kaydı), 2018. (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)